Научниците открија дека Сатурн има огромна сезонска енергетска нерамнотежа низ целата планета. Откритието претставува пресвртница во нашето разбирање за времето и климата на гасните гигантски планети, нивната долгорочна еволуција и тековните промени, пишува Science Alert.
„Ова е првпат глобалната енергетска нерамнотежа на сезонски размери да биде забележана на гасен гигант. Не само што ова ни дава нов увид во формирањето и еволуцијата на планетите, туку го менува и начинот на кој треба да размислуваме за планетарната и атмосферската наука“, вели физичарот Лиминг Ли од Универзитетот во Хјустон.
Еве што значи тоа. Моќната светлина на Сонцето што тече низ Сончевиот систем натопува со енергија секаде до каде што допира. Енергијата се губи и од планетите во форма на ладење, зрачејќи во вселената првенствено во форма на топлинско зрачење.
Во случај на гасните џиновски планети, вклучувајќи го и Сатурн, има и извор на енергија кој се развлекува длабоко во внатрешноста и влијае на климата на планетата одвнатре.
Тим предводен од атмосферскиот научник Ксинјуе Ванг од Универзитетот во Хјустон ги проучувал податоците од Касини за Сатурн за да ја испита неговата осветленост кога забележале нешто интересно. Разликата помеѓу тоа колку енергија апсорбира во споредба со тоа колку енергија емитира може да варира до 16 проценти, со флуктуации кои се усогласени со годишните времиња на планетата.
Ова, откриле истражувачите при поблиска проверка, има врска со тоа колку Сатурн е оддалечен од Сонцето во даден момент. Орбитата на Сатурн не е совршено кружна; тоа е всушност елипсовидно – својство наречено ексцентричност – што доведува до варијација на растојанието од речиси 20 проценти помеѓу неговото најблиско растојание до Сонцето и неговото најдалечно.
Кога е поблиску, Сатурн добива многу повеќе зрачење од Сонцето отколку кога е подалеку, што резултира со сезонски енергетски дисбаланс. Ова е сосема различно од начинот на кој функционира Земјата; орбитата на Земјата е повеќе кружна, така што не го доживуваме истиот јак контраст.
„Во сегашните модели и теории за атмосферата, климата и еволуцијата на гасните гиганти, глобалниот енергетски баланс се претпоставува дека е избалансиран. Но, ние веруваме дека нашето откритие на оваа сезонска енергетска нерамнотежа бара преиспитување на тие модели и теории“, објаснува Ванг.
Ова може да значи дека неурамнотежената енергија на Сатурн би можела да игра досега непризнаена улога во генерирањето огромни, конвективни бури кои продираат длабоко во атмосферата, и дека слични процеси може да се играат кај други гасни џинови, како Јупитер, чија ексцентричност е само малку помалку изразен од Сатурн.
Исто така, може да ни помогне малку подобро да го разбереме времето на Земјата, каде што енергетскиот дисбаланс е многу помалку значаен, но сепак не е нула. И на другите планети обвиткани со гас, Нептун и Уран, чие многу недоволно испитувано внатрешно и надворешно функционирање се уште е многу мистерија за нас луѓето.
„Нашите податоци сугерираат дека овие планети исто така ќе имаат значителни енергетски нерамнотежи, особено Уран, за кој предвидуваме дека ќе има најсилна нерамнотежа поради неговата орбитална ексцентричност и многу голема косиност [навалување]“, вели Ванг.
„Она што го истражуваме сега ќе ги идентификува ограничувањата во тековните набљудувања и ќе формулира испитливи хипотези кои ќе имаат корист од таа идна водечка мисија“.
Истражувањето е објавено во Nature Communications.
Подготви: Ј. Ѓ.