Вселенскиот телескоп Џејмс Веб го собори сопствениот рекорд за откривање на најдалечната позната галаксија.
Наречена JADES-GS-z14-0, збирката ѕвезди била набљудувана бидејќи била само 290 милиони години по Големата експлозија.
Поинаку кажано – ако Универзумот е стар 13,8 милијарди години, тоа значи дека ја набљудуваме галаксија кога космосот бил само 2% од неговата сегашна возраст.
Веб го искористи своето огромно основно огледало широко 6,5 метри и чувствителните инфрацрвени инструменти за да го направи откритието.
Претходниот рекорд на телескопот беше галаксијата видена на 325 милиони години по Големата експлозија.
Астрономите велат дека најинтересниот аспект од најновото набљудување не е толку големата оддалеченост – колку и да е неверојатно – туку големината и осветленоста на JADES-GS-z14-0.
Веб ја мери галаксијата со ширина од повеќе од 1.600 светлосни години. Многу од најсветлите галаксии го генерираат поголемиот дел од нивната светлина преку гас кој паѓа во супермасивна црна дупка. Но, скалата на JADES-GS-z14-0 покажува дека тоа не е објаснувањето во овој случај. Наместо тоа, истражувачите веруваат дека светлината ја произведуваат млади ѕвезди.
„Оваа голема ѕвездена светлина имплицира дека галаксијата е неколку стотици милиони пати поголема од масата на Сонцето! Ова го поставува прашањето: како може природата да направи толку светла, масивна и голема галаксија за помалку од 300 милиони години? рекоа астрономите Стефано Карниани и Кевин Хејнлајн. (Д-р Карниани е поврзан со Scuola Normale Superiore во Пиза, Италија, а д-р Хејнлајн е од Универзитетот во Аризона во Тусон, Аризона).
Вселенскиот телескоп Џејмс Веб (JWST) вреден 10 милијарди долари беше лансиран во 2021 година како заеднички потфат на американските, европските и канадските вселенски агенции.
Беше специјално дизајниран да гледа подалеку низ космосот – и поназад во времето – од која било претходна астрономска алатка.
Една од клучните цели беше да ги пронајде првите ѕвезди што настанале во вселената.
Во JADES-GS-z14-0, Веб може да види значително количество кислород, што им кажува на истражувачите дека галаксијата е веќе доста зрела.
„Присуството на кислород толку рано во животот на оваа галаксија е изненадување и сугерира дека повеќе генерации на многу масивни ѕвезди веќе го живееле својот живот пред да ја набљудуваме галаксијата“, додадоа докторите Карниани и Хејнлајн.
„JADES“ во името на објектот значи „JWST Advanced Deep Extragalactic Survey“. Тоа е една од бројните програми за набљудување кои го користат телескопот за истражување на првите неколку стотици милиони години од космосот. „z14“ се однесува на „Redshift 14“. Redshift е терминот што астрономите го користат за да ги опишат растојанијата.
Тоа во суштина е мерка за тоа како светлината што доаѓа од далечна галаксија е растегната на подолги бранови должини со проширувањето на Универзумот. Колку е поголемо растојанието, толку е поголемо истегнувањето.
Светлината од најраните галаксии се протега од ултравиолетовите и видливите бранови должини во инфрацрвениот дел – делот од електромагнетниот спектар на којшто биле посебно наместени огледалата и инструментите на Џејмс Веб.
„Можевме да ја откриеме оваа галаксија дури и да беше 10 пати побледа, што значи дека можевме да видиме други примери уште порано во Универзумот – веројатно во првите 200 милиони години“, рече професорот Брант Робертсон од Универзитетот во Калифорнија во Санта Круз.
Откритието JADES и неговите импликации се опишани во голем број научни трудови објавени на preprint arXiv.
Извор: Би-Би-Си.
Подготви: Ј. Ѓ.
