Лансирани помеѓу август и септември 1977 година, Војаџер 1 и Војаџер 2 се најстарите и најоддалечените сонди кои се уште се активни. Тие се и единствените сонди кои го напуштија нашиот Сончев систем и се впуштија во пошироките пространства на вселената. Тајната на нивниот долг живот – нуклеарна енергија. Но, во одреден момент, нивната мисија ќе заврши.
Војаџерите започнаа како планетарни мисии. Нивната цел беше да ја спроведат таканаречената планетарна голема турнеја – односно да ги посетат четирите надворешни планети на Сончевиот систем преку серија прелетувања. Јупитер, Сатурн, Уран и Нептун добија ново лице благодарение на роботските камери на сондите и нивните многубројни научни инструменти.
Ледените џинови Уран и Нептун, особено, беа проучувани за прв и единствен пат во историјата од Војаџер 2, додека успешните набљудувања на Јупитер и Сатурн беа основа за следните меѓупланетарни мисии на овие светови, како што се Галилео, Јуно и Касини. -Хајгенс. Војаџер 1, од друга страна, како примарна цел, го имаше Титан – најголемата месечина на Сатурн и еден од најинтригантните сателити во надворешниот Сончев систем.
Откако завршија планетарните патувања на Војаџерите, беше можно да се започне нова фаза на мисија. По нивните последни планетарни застанувања, двете сонди достигнаа брзина доволна за бегство за Сончевиот систем, овозможувајќи им да се ослободат од гравитацијата на Сонцето. Од 2012 година Војаџер 1 и од 2018 година Војаџер 2, станаа меѓуѕвездени. Ова го знаеме бидејќи по тие датуми, сензорите на сондите покажаа дека наелектризираните честички од Сонцето станаа помалку бројни и енергични од оние откриени од галактичката средина. Ова беше златна можност да се проучат границите на Сончевиот систем и околината надвор од него.
Тајната за долг живот
Достигнувањето на такво растојание е можно само со вистинскиот извор на енергија. Многу сонди користат соларни панели, но ако се оддалечат предалеку од сонцето, стануваат бескорисни (најдалечната сонда што ги користи е сондата Јуно која орбитира околу Јупитер). Тајната на Војаџерите лежи во нивните атомски срца: и двата се опремени со три радиоизотопски термоелектрични генератори или RTG – мали генератори на енергија кои можат да произведуваат енергија директно на сондата. Секој RTG содржи 24 сфери од плутониум-238 оксид со вкупна маса од 4,5 килограми.
Плутониум-238 е нестабилен изотоп, што значи дека се подложува на радиоактивно распаѓање. Атомите на плутониум во RTG ослободуваат алфа честички – кои се состојат од два протони и два неутрони – и тие го погодуваат канистерот RTG, загревајќи го. Топлината потоа се претвора во електрична енергија.
Но, како што минува времето, плутониумот на бродот се троши, и така RTG произведуваат се помалку енергија. Затоа, Војаџерите полека умираат. Нуклеарните батерии имаат максимален животен век од 60 години.
Со цел да се зачува преостанатата енергија на сондите, тимот на мисијата постепено ги исклучува различните инструменти на сондите кои сè уште се активни. На пример, во октомври, научниот инструмент за плазма на Војаџер 2 – кој ги мери електрично наелектризираните атоми што минуваат низ сондата – беше исклучен; истиот уред на Војаџер 1 беше исклучен во 2007 година поради дефект. Овие инструменти беа користени за проучување на наелектризираните честички во магнетното поле на Сонцето, а токму овој детектор во 2018 година утврди дека Војаџер 2 излегол од хелиосферата и станал меѓуѕвезден.
Остануваат четири активни инструменти, вклучувајќи магнетометар, како и други инструменти кои се користат за проучување на галактичката средина, со неговите космички зраци и меѓуѕвезденото магнетно поле. Но, ова се нивните последни години. Во следната деценија – тешко е да се каже точно кога – батериите на двете сонди ќе се испразнат засекогаш.
Извор: WIRED
Подготви: Ј. Ѓ.
