Собранието треба да има контрола над процесот на пристапување и да изгради национален консензус околу преговарачките позиции. Со новиот деловник кој треба да се усвои во рамки на Жан Моне дијалогот покренат на иницијатива на ЕП, се очекува да се надминат проблемите во функционирањето на Собранието и да се спречат идните злоупотреби на собраниски процедури, коишто понекогаш се прават и заради партиски интереси.
Ова беше истакнато на денешната онлајн конференција организирана од Институт за демократија во соработка со Фондација Конрад Аденауер насловена “Пристапниот процес на Севeрна Македонија кон ЕУ и улогата на Европскиот парламент”
Според Марко Трошановски, претседател на Институтот за демократија, во постојната преговарачка структура која Владата ја развива, засега за Парламентот нема некоја јасна улога, иако, вели, и комесарот за проширување Вархеји и ЕП очекуваат улогата на Парламентот да биде исклучитено важно и да биде мост помеѓу европската интеграција, процесот на преговори и самите граѓани.
– Оттука првото очекување доаѓа токму од граѓаните за активно вклучување на пратениците во процесот на преговори, а од друга страна е искажано и очекувањето од ЕУ која во парламентите гледа важна надзорна улога. Така што имаме очекување за двојна улога на Собранието, односно пратениците да осигураат дека реформите не се прават само поради приближување кон ЕУ, туку дека промените испорачуваат видливи резултати за граѓаните. Од друга страна Собранието треба да обезбеди дека преговарачките позиции кои што ќе ги имаме со отворање на преговорите, а кои мора да започнат час поскоро, се позиции кои ги поддржуваат сите партии, односно да имаме национален консензус и да немаме злоупотреба од страна на партиите на преговарачкиот процес, без оглед која партија е на власт. Само на овој начин собранискиот форум на меѓусебно усогласување помеѓу различните страни на политиката ќе биде сфатен како легитимен процес во интерес на граѓаните, рече Трошановски апелирајќи и на исклучително важната улга на соработка помеѓу Собранието и Владата.
Потпретседателот на Собранието Горан Мисовски истакна дека зајакнувањето на парламентите се смета за суштински дел од процесот на проширување бидејќи само силни и ефикасни парламенти со развиена култура на инклузивен дијалог и градење консензус може да бидат вистински ефективни двигатели на реформи. Собранието, вели, во континуитет ја потврдува цврстата определност да биде двигател на реформите и да испорача конкретни реформи на патот на ЕУ-интеграција, а за таа цел во насока на јакнење на законода ја има поддршката и помошта од ЕП особено преку дијалогот Жан Моне.
– Во изминатиот период оваа соработка донесе конкретни резултати како усвојување на Кодексот за етичко однесување и констатирање на потребата од измени на Деловникот за работа на Собранието за да добиеме деловник со кој нема да имаме ситуации на нефункционално Собрабание. Имаме позитивен исчекор во насока на административната, финансиската и бебедносната независност на Собранието и во овој парламентарен состав продолжуваме со дијалогот, но во изменета форма поради ковидот, рече Мисовски.
Во однос на зајакнувањето на собраниската надозрна улога над Владата тој рече дека Деловникот точно ја пропишува употребата на европското знаменце и тоа е во ексклузивна надлежност на Владата, пратениците немаат можност согласно Деловникот да пуштат каков било предлог со европско знаменце па не можат ниту да го злоупотребат овој инструмент. Мисовски изрази и жалење што во минатиот собраниски состав не дојде до усвојување на новиот деловник, кој многу прецизно ја дефинира употребата на евроското знаменце, иако, вели, беше 99 отсто усогласен меѓу партиите во Парламентот, не се најде на пленарна седница поради одбивањето на ВМРО-ДПМНЕ да стави потпис на документ со новото уставно име на државата.
Марион Валсман, заменик претседавач на Делегацијата во Мешовитиот парламентарен комитет ЕУ-Република Северна Македонија, укажа на последниот извештај од Мешовитиот комитет за поддршка за отворање на преговорите, во кој порачаа дека сакаат усвојување на формална рамка за преговори но и дека се потребни напори за да се спроведат реформи, особено во делот на правосудството и борбата против корупцијата и организираниот криминал. Таа очекува Жан Моне процесот да продолжи.
– Цврсто сум убедена дека брзо ќе почнат и официјалните преговори, но потребни се напори за да се спроведат реформи, смета Валсман.
Александар Николоски, пратеник од опозициската ВМРО-ДПМНЕ и претседател на Националниот совет за евроинтеграции (НСЕИ) изрази жалење што ова тело чија улога е градење на консензус во процесот на преговори, во новиот Парламент се уште не е функционално бидејќи не е комплетиран составот.
– Во годишната програма на Советот, која треба да ја усвоиме, ќе предложиме мониторинг на методологијата на преговорите како и градење на консензус за преговарачката структура. Консензусот не треба да го бараме на лидерски средби и на други неформални форуми туку во Советот, додаде Николовски и посочи дека штом почнеме преговори ќе биде потребно кадровски да се зајакнат со експерти.
Конференцијата треба да поттикне дискусија за улогата и учеството на законодавните домови во процесот на приклучување кон Европската Унија, со особен осврт на Собранието на Република Северна Македонија и неговиот однос со Европскиот Парламент.
