Морковите со децении се симбол за „добар вид“. Уште од детството многумина слушнале дека ако јадеш моркови, ќе гледаш подобро, особено ноќе. Но, дали ова тврдење е научно точно или станува збор за добро спакуван мит што преживеал генерации?
Вистината, како и често, се наоѓа некаде на средина.
Морковите се богати со бета-каротен, пигмент кој во организмот се претвора во витамин А. Витаминот А е клучен за нормално функционирање на ретината, особено за способноста на окото да се приспособи на слаба светлина. Доколку човек има сериозен недостаток од витамин А, може да развие состојба позната како ноќно слепило – отежнато гледање во темни услови. Во таков случај, внесувањето моркови или други намирници богати со витамин А навистина може да го подобри видот.
Но, тука доаѓа пресвртот.
Кај луѓе кои имаат балансирана исхрана и доволен внес на витамин А, морковите нема магично да ги направат очите „поостри“, нема да ја намалат диоптријата ниту ќе спречат потреба од очила. Видот кај таквите лица веќе функционира во нормални граници, па дополнителниот бета-каротен не ја зголемува визуелната острина. Организмот зема онолку витамин А колку што му е потребно, а остатокот едноставно не се користи.
Потеклото на овој мит
Интересно е и потеклото на овој мит. За време на Втората светска војна, британските власти ширеле приказна дека нивните пилоти имаат одличен ноќен вид бидејќи јадат многу моркови. Вистинската причина, сепак, била новата радарска технологија што им давала предност во воздушните битки. Морковите биле одлична дезинформација – безопасна, но ефективна.
Важно е да се нагласи и дека прекумерно консумирање моркови не носи дополнителни придобивки за очите. Во екстремни случаи може да доведе до состојба наречена каротенемија, при која кожата, особено дланките и лицето, добиваат портокалова нијанса. Ова не е опасно, но јасно покажува дека „повеќе“ не значи нужно „подобро“.
За здрав вид, клучот не се само морковите, туку разновидна исхрана и здрав начин на живот. Лиснат зеленчук, риба богата со омега-3 масни киселини, јајца, овошје и зеленчук со различни бои, редовни паузи од екрани и заштита од јако сонце се далеку поважни фактори за долгорочно здравје на очите.
Мит или Вистина
Морковите помагаат за видот само ако постои недостаток од витамин А. Тие не се чудотворна храна што автоматски го прави видот подобар кај секого. Значи – делумно вистина, но не и магија.
Користени научни извори: National Institutes of Health – Office of Dietary Supplements, National Eye Institute, World Health Organization (WHO), Harvard Health Publishing – Harvard Medical School, British Medical Journal (BMJ)
Редакција Фронтлајн
