Синдикатот на културата на Република Македонија (СКРМ) остро реагира на, како што го нарекува, „преседанот во културата“, обвинувајќи го министерот за култура и туризам дека повторно се обидува да ги поништи колективните договори и веќе донесени судски пресуди поврзани со зголемувањето на платите во културата.
Повод за реакцијата е т.н. „упатство“ што министерот им го доставил на институциите во културата, со кое, според СКРМ, се игнорира јасна и правосилна судска одлука дека платите мора да се зголемат за 10 проценти, согласно член 14 став 1 од Општиот колективен договор.
„Ова не е ‘упатство’, туку обид за поништување на правниот поредок во културата. Не станува збор за никаква административна грешка, туку за свесно и јавно кршење на колективните договори и самоволно редефинирање на платите“, наведуваат од СКРМ, во објава на социјалните мрежи.
„Министерска математика“ спротивна на судот
Синдикатот нагласува дека и покрај судските пресуди, министерот повторно ја воведува истата формула – т.н. „разлика меѓу август и септември 2023“, која судот веќе експлицитно ја прогласил за незаконска.
„Наместо да спроведе судска пресуда, министерот самоволно и тврдоглаво повторно ја воведува истата НЕЗАКОНИТА формула, која судот ја утврди како спротивна на Општиот колективен договор и на утврдените права на вработените“, се вели во реакцијата.
СКРМ оценува дека ваквото постапување претставува директно кршење на владеењето на правото и создавање правна несигурност.
„Со одбивање да се постапува по службена должност и со непочитување на универзалните начела на правото, министерот се поставува над судот, над колективните договори и над законите“, нагласуваат од синдикатот.
Обвинувања за самоволие и узурпација
Во реакцијата се наведува дека документот нема елементарни административни стандарди, ниту потпис од други надлежни тела.
„Ова ‘упатство’ е срочено без ИССО стандарди, нема кој го составил и кој го одобрил, а потписот на министерот е осамен – како сам да го срочил, затоа што е јасно дека никој што ги познава законите не сака да стави потпис на ваков противзаконски документ“, порачуваат од СКРМ.
Синдикатот иронично додава дека министерот си ја доделил улогата на „правник, адвокат и судија“, нагласувајќи дека „не постои акт на министер што е над судска пресуда и над колективен договор“.
Најава за нови правни чекори
СКРМ најавува дека нема да дозволи платите во културата да се пресметуваат по, како што велат, „министерска математика“, туку исклучиво согласно закон и колективни договори.
„Повторно ќе ги преземеме сите расположливи правни механизми – од управни спорови, до иницирање постапки за утврдување кривична одговорност – со цел да се запре ова самоволие и да се заштитат правата на вработените во културата“, наведуваат од синдикатот.
Тие откриваат дека СКРМ веќе добил уште 13 судски пресуди, кои заедно со претходните две, вкупно се 15, и најавуваат нивна јавна објава.
Прашање до премиерот
Во завршниот дел од реакцијата, СКРМ упатува директно прашање до премиерот .
„Дали премиерот знае дека министерот донел упатство без претходно да биде свикана Комисијата за толкување на Општиот колективен договор, како што јасно стои во информацијата на Владата од 9 декември 2025?“, прашуваат од синдикатот, додавајќи дека ваквото постапување директно го нарушува кредибилитетот на Владата.
