Пишува: ИВОН ВЕЛИЧКОВСКИ
Напуштањето на вучиќевизмот во македонската политика е прв чекор во борбата против структурната инфлација
Економска, но и образовна, правосудна и политичка.
Така ќе се прекине реплицирањето на југословенскиот модел од 1981 сосе неговиот економски и системски распад.
Структурната инфлација е економски поим. Упростено, таа е последица на збирот на неконкурентно домашно производство, несоодветна инфраструктура, висока цена на услугите и непродуктивно концентрирање на работна сила во администрација.
Овој збир не создава ниту доволна основна ниту додадена вредност, а ги прави јавните буџети неодржливи и зависни од странски помошти, дотации и кредити – чие враќање повторно зависни од јавно задолжување.
Вишокот од околу шест-седумдесетина илјади административци кои не создаваат низ производството и услугите ги „јаде“ стимулативните плати како за администрацијата, така и за образованието, одбраната, судството, безбедноста…
Овие подсистеми функционираат „колку да се каже“ и генерираат нефункционален систем зависен од политичкото планирање на јавните расходи за социјален мир втемелен на партиска лојалност. Со тоа економијата оди под минимум и нема ни социјален мир.
Партиските „тендеристи“ во меѓувреме изигруваат посредници кои ги вградуваат своите и партиските провизии во поскапените јавни набавки, а економијата станува се позависна од „капиталните инвестиции“ и јавните набавки.
За тоа време градежништвото се помалку е „мотор“ на економијата: високоградбата го ѕида „градежниот балон“, нискоградбата зависи од обврските на ВМРО-ДПМНЕ за кочење на коридорот 8, а истото се случува со енергетската, особено гасната инфраструктура.
Од истите политички мотиви Владата ја постави во условеност гасната интерконекција кон Грција со продолжување на гасоводот кон Србија и Средна Европа и – посредно – во логистичка поддршка на условувањето на гасификацијата на Босна и Херцеговина од Белград.
Од 2011 до денес Северна Македонија како „горда членка на Отворен Балкан“ изгради околу два-триста км. автопат, 50 км. автопат Кичево-Охрид се градат десетта година, а партиите се борат за ловорики за триесетина километри експресен пат Ранковце-Крива Паланка.
За тоа време Балтикот е поврзан со Егејот од Полска преку Унгарија до Грција – но не преку Северна Македонија или Србија, туку преку Бугарија и Романија, „Шенген-држави“ од пред 5 дена.
Слаба утеха се „унгарските кредити“: вакви тие се само инвестиција на власта во локалните избори и во партнерството со Стопанската комора: нејзините големи компании повторно се корисници на кредитите – за кои добар дел од каматите ги плаќа секој од нас од данокот, без да имаме профит од тоа.
Впрочем да беа на потребното ниво – тие одамна ќе инвестираа во својот технолошки развој на пр.
Вака југо-советските тајкуни од 1990-тите и оние „10 фамилии“ за кои зборуваше поранешниот француски амбасадор во Скопје, Тимоние – повторно се наградени, а малите и средните претприемачи повторно се казнети: еднаш исклучени од приватизацијата, сега од фактичкото државно кредитирање на компаниите.
Истото се однесува на правосудството. Наследниците на последниот сојузен министер за правосудство на распаднатата федерација не се гаранција за квалитетот и независноста на судството. Партиските кадри во безбедноста не можат се носат со предизвиците на безбедноста на начин како што тоа се очекува од земја-членка на НАТО. Образованието останува сегмент во кој знаењето е второстепено во однос на вештината, дипломата има значење на административна хартија, наставниот кадар е платежно сведен на рутина, а учениците се сведени пред изборот да потонат во сивилото или да побараат излез во иселување.
Затоа ефектите по првите шест месеци од владите на Заев и Мицкоски се исти: 174 деца се отпишани ова полугодие само во Куманово. Сосе семејствата секако не се преселени во Гевгелија или Гостивар – туку во Германија и други западни земји.
Сето до сега наведено во Северна Македонија е реплика на партиско-корпоративниот модел на организација на државата под Вучиќ во Србија.
И како што Мицкоски или Филипче немаат бројки на „лојалисти“ за расфрлање, медиумите на југо-советската тајкунерија на македонски во координација со нивните партии се потешко можат да ги одмолчат процесите во Белград, Ниш, Нови Сад, Лесковац, Крагуевац… се до Бањалука – надевајќи се дека процесите ќе ги одминат за се да остане по старо.
Напуштањето на вучиќевизмот како водилка на политиката кај нас, Македонците, е нужност.
Показател дека е разбрана оваа порака е спроведувањето на обврските од Преговарачката рамка.
Тоа значи поднесување и усвојување на дополнувањата на Преамбулата во Собранието, односно продолжување на пристапниот процес и recoupling на Скопје со Тирана во процесот на преговори за полноправно членство во ЕУ.
Овој процес го препознавме уште лани и затоа го поставивме 15 јануари 2025 како временска одредница за поднесување на потребниот уставен амандман.
Преку подготвеноста да се деблокира процесот на интеграции со кој Скопје се одвојува од Белград и се спојува со Брисел – ќе знаеме со кого нацијата на Северна Македонија, вклучително македонскиот народ и Движењето за нова република (не) може да прави сојузништво за остварување на националните интереси и приоритети.
И, во тој процес, ниту (партиите на) Албанците ниту (партиите на) припадниците на другите народи во Северна Македонија веќе не се „дежурни виновници“.
