Пишуваат: Зигмар Габриел и Питер Ајтел / Project Syndicate
Радикалните промени на претседателот Доналд Трамп во надворешната политика на САД наведоа многумина да се сомневаат дека тој сака да ја усогласи Америка повеќе со рускиот претседател Владимир Путин на долг рок. Сега се очекува дека САД, Кина и Русија ќе го поделат светот меѓу себе, како што направија победниците од Втората светска војна на конференцијата во Јалта во 1945 година. Како што Трамп ја напушта 80-годишната посветеност на Америка за зачувување на меѓународниот поредок заснован на правила и закони, светот се враќа во ерата на „might makes right.”. Сепак, бидејќи Трамп ја гледа целата дипломатија како трансакциска, тој го предава главниот мултипликатор на моќта на Америка: нејзината способност да формира и води сојузи.
Се разбира, пристапот на Трамп не мора да значи дека тој ќе бара особено блиски односи со Путин или ќе изрази восхит кон кинескиот претседател Кси Џинпинг. Освен тоа, не треба да се претпоставува дека Путин и Кси некогаш ќе им веруваат на САД, дури и ако станат пријателски настроени со Трамп. Зошто лидерите на авторитарни, диктаторски системи одеднаш би поверувале во земја чија стратегија би можела суштински да се промени по следните избори?
Подобар опис на ситуацијата е дека Трамп се сврте не толку кон Русија колку што се оддалечи од Европа. Тој едноставно сака да заврши со војната во Украина и, идеално, со целото трансатлантско партнерство. Како проект кој им дава еднакви права на сите нејзини земји-членки, Европската унија не се соочува со неговото разбирање за светот.
Според мислењето на Трамп, војната во Украина и обврските на Америка кон европските сојузници се скапи пречки за националната големина. Тој верува дека САД можат сами да доминираат со светот ако се откажат од правилата, нормите и меѓународните обврски. Конкуренцијата на големите сили што следи не мора да се искачи на ниво на воен конфликт, но сигурно ќе има борба за технолошка, економска и финансиска превласт слична на војна.
Таквата промена во американската стратегија има длабоки импликации за Европа. Повлекувањето на Америка остава вакуум на моќта на континентот, кој веќе е погоден од суровиот вкрстен ветер на геополитичката конкуренција. Трамп мисли дека ја растовари Америка со напуштањето на Европа, но Русите и Кинезите знаат подобро. Сите тие се премногу желни да го искористат распадот на трансатлантскиот сојуз. На крајот, Трамп, Кси и Путин ќе се обидат да ја поделат Европа, иако секој од свои причини.
Парадоксално, во време кога глобалниот центар на гравитација се префрли од евроатлантскиот на индо-пацификот, Европа сепак повторно станува потпора на светската политика. Европа можеби сè уште нема голема геополитичка тежина без САД, но тоа не значи дека нејзините земји-членки и институции се осудени да бидат младенчиња кои пливаат во море од ајкули. Технолошкиот, економскиот и воениот потенцијал на Европа е значителен; Успехот или неуспехот на Европејците да го реализираат ќе го одреди идниот светски поредок.
Досега, потребата на ЕУ за едногласност ја правеше неефикасна и премногу бавна за дејствување, поради значителните разлики меѓу нејзините земји-членки. Така, првата задача е да се развие нова структура за соработка. Неодамна прогласената „коалиција на подготвените“ за поддршка на Украина е првиот голем чекор кон ослободување од зависноста од САД. Имено, оваа иницијатива вклучува членки кои не се членки на ЕУ, а ја водат Франција и Обединетото Кралство, а не ЕУ.
Со оглед на тоа што Франција и Обединетото Кралство (секоја нуклеарна сила) продолжуваат да раководат, групата треба да создаде привремен безбедносен совет кој ќе работи на формирање на европска одбранбена унија која ги вклучува и Германија, Полска и Италија. Покрај решавањето на прашањата за членството, овој совет може да ги разјасни односите на коалицијата со ЕУ и НАТО, да го одреди придонесот на членките за конвенционално и нуклеарно одвраќање и да ја координира воената поддршка за Украина.
Но, овие промени нема да бидат доволни за Европа да опстане сама. Европа, исто така, мора да најде нови извори на економска сила. Надвор од намалувањето на бирократијата и создавањето атрактивни услови за компаниите, на Европа и требаат посилни стимулации за промовирање на иновациите и истражувањето и развојот. Ако не може да ги искористи ресурсите за да ги привлече врвните светски истражувачи и најиновативните компании, нема да ја постигне динамиката што ѝ е потребна.
Конечно, Европа мора да работи со соседите на југ. Спротивно на тоа, повлекувањето од меѓународната соработка за да ги фокусира своите ресурси на тенкови и гранати само ќе го поттикне геополитичкиот натпревар со нулта сума околу кој Европа се обидува да се движи.
Германија ќе има централна улога во овие напори. Многу години се чинеше дека ја губи од вид Европа, впуштајќи се во бесплодно гледање во navel-gazing (некој кој поминува премногу време размислувајќи за сопствените мисли, чувства или проблеми н.з.). За среќа, оваа опасна поза сега изгледа како да е минато. Уште пред да ја преземе функцијата, идниот канцелар Фридрих Мерц испрати моќен сигнал до светот: Германија се врати на сосема поинаков начин. Огромните суми на пари ветени за зајакнување на нејзината одбранбена положба и инфраструктура покажуваат дека тоа не се празни зборови. Мерц разбира дека за успешно германско „вртење кон Европа“ потребна е силна, динамична германска економија.
Мерц и неговиот иден коалициски партнер, Социјалдемократската партија, јасно препознаваат колку судбината на Европа зависи од Германија да се засили за да ја промовира европската интеграција. Истото го прави и францускиот претседател Емануел Макрон, кој веќе работи во тесна координација со претстојното германско раководство.
Но, Германија, исто така, може да ѝ помогне на Европа со тоа што ќе остане силен глас за дијалог и дипломатија, дури и кога таа тргнува во нов нагон за градење одбрана. Воената сила и отвореноста за ангажман се двете страни на медалот за градење мир. Иднината на европскиот мир и просперитет сега е целосно во рацете на Европејците.
Зигмар Габриел, поранешен сојузен министер и вицеканцелар на Германија, е претседател на Атлантик-Брике.
Питер Ајтел е виш директор за советување за геополитички ризик во FTI Consulting во Германија.
Превод: Ј. Ѓ.
Текстот е преземен од Project Syndicate и објавен на FRONTLINE. Линк до оригиналот: Europe and the Next World Order
