Додека иранските безбедносни сили спроведуваат брутални акции против противрежимските протести, на социјалните мрежи се појавува сосема поинаква слика. Деца и блиски роднини на луѓето што управуваат со Исламската Република објавуваат фотографии од луксузни патувања, дизајнерски чанти, спортски автомобили и приватни авиони – како ништо да не се случува околу нив.
За многумина во Иран, ова не е само провокација, туку симбол на системот против кој протестираат: држава во која едни живеат во раскош, додека други ја плаќаат цената на репресијата, сиромаштијата и стравот, пишува Index.hr.
Илјадници жртви, десетици илјади уапсени
Според тврдењата на иранските власти, во немирите загинале најмалку 5.000 луѓе, вклучувајќи и припадници на безбедносните сили. Независни групи, меѓутоа, изнесуваат значително повисоки бројки и проценуваат дека потврдените смртни случаи се околу 16.500.
Организациите за човекови права предупредуваат дека десетици илјади лица биле уапсени во масовни рации, а демонстрантите често биле устрелувани на улица, брутално тепани или одведувани од своите домови.
„Агазадех“ – децата на моќта
Во екот на насилството, интернет-блокадите и заострените репресивни мерки, дел од иранската елита продолжи да прикажува „друга реалност“ – онаа во која проблеми нема. Овие млади луѓе во Иран често се нарекуваат „агазадех“, термин што слободно може да се преведе како „деца на моќниците“.
Станува збор за потомци на високи функционери кои, според критичарите на режимот, уживаат привилегии обезбедени преку политичко влијание, корупција и институционална заштита.
Додека едни стравуваат од апсење поради објава на интернет, други безгрижно се снимаат на јахти, во луксузни станови и на најскапите светски дестинации – често благодарение на пари и врски токму од системот против кој народот се бунтува.
Торба поскапа од годишна плата
Еден од најчесто споменуваните примери е манекенката и модна дизајнерка Анашид Хосеини, сопруга на синот на поранешен ирански амбасадор во Данска. Непосредно пред ескалацијата на немирите, таа објави фотографии во скап капут и со луксузна чанта за која критичарите тврдеа дека вреди повеќе од годишната плата на многу Иранци.
View this post on Instagram
Објавите предизвикаа силен јавен гнев, а по заострувањето на протестите и воведувањето интернет-блокади, нејзините профили замолкнаа.
Саша Собхани – лицето на ароганцијата
Најпознат меѓу „агазадех“ е Саша Собхани, син на поранешен ирански амбасадор во Венецуела. Со години собираше милиони следбеници објавувајќи содржини од приватни авиони, јахти, луксузни забави и спортски автомобили.
За разлика од други припадници на елитата кои се повлекуваат кога немирите ќе ескалираат, Собхани често ги провоцираше критичарите. Голем дел од времето го поминува надвор од Иран – меѓу другото во Шпанија и Обединетите Арапски Емирати.
Иранските власти наводно бараат негова екстрадиција од Шпанија поради обвинувања за водење нелегални интернет-страници за коцкање и перење пари, што тој јавно го негира.
Елита надвор од дофат на санкциите
Многу припадници на иранската елита воопшто не живеат во Иран. Тие водат бизниси и купуваат недвижности во странство, далеку од секојдневието на обичните граѓани.
Се спомнуваат и браќата Мохамад Хосеин и Хасан Шамхани, синови на поранешниот шеф на безбедноста Али Шамхани, кои наводно водат глобално бродско царство од Дубаи. Роднини на врховниот водач Али Хамнеи живеат во Велика Британија и Франција, додека внуци на основачот на Исламската револуција, ајатолахот Хомеини, се населиле во Канада.
Според тврдења на поранешен ирански министер, околу 5.000 припадници на „агазадех“ живеат во САД.
Гневот на генерацијата Z
Ела Розенберг, виша истражувачка во Ерусалимскиот центар за надворешни работи, смета дека токму овој стил на живот предизвикува особено силен гнев кај младите.
„Тие гледаат како богатите деца живеат без никаква одговорност за своите постапки, додека остатокот од општеството се гуши под притисокот на системот. Нивните семејства се грижат животот да им биде лесен – без последици“, вели таа.
Два паралелни света
И покрај западните санкции, дел од иранската елита во Техеран продолжува да живее како тие да не постојат. Во богатите северни квартови, како Елахие, луксузни автомобили минуваат покрај скапи кафулиња и дизајнерски бутици, создавајќи слика на град со два паралелни света.
View this post on Instagram
За мнозинството Иранци, санкциите значат раст на цените и пад на животниот стандард. За врвот на системот и нивните семејства, последиците често се незабележливи. Додека обичните луѓе ризикуваат тепање, затвор или уште полошо поради протест или објава на интернет, јазот меѓу владејачката класа и граѓаните продолжува опасно да се продлабочува.
