Еден научник фрли ново светло на потеклото на „мистеријата“ на Чарлс Дарвин.
Познатиот натуралист бил прогонуван од прашањето како еволуирале првите цветни растенија. Дарвин се плашел дека оваа необјаснива загатка ќе ги поткопа неговите теории на еволуција, вели проф. Ричард Багс.
Заборавените историски документи покажуваат дека ривалски научник се расправал за божествена интервенција во порастот на цветните растенија. Ова многу го вознемирило Дарвин во последните месеци од неговиот живот, вели еволутивниот биолог од Квин Мери, универзитет во Лондон.
Која е гнасната мистерија?
Дарвин ја измисли фразата, гнасна мистерија, во 1879 година. Во едно писмо до неговиот најблизок пријател, ботаничар и истражувач д-р Јозеф Хукер, тој напишал:
„Брзиот развој колку што можеме да процениме за сите повисоки растенија во неодамнешните геолошки времиња е гнасна мистерија “.
Мистеријата се фокусира на порастот на цветните растенија или ангиоспермите, семејството на растенија кои произведуваат цвеќиња и ги носат своите семиња на овошје.
Тие го сочинуваат огромното мнозинство на сите познати живи растенија, од дабови до диви цвеќиња и водени лилјани.
Цветните растенија се појавиле на Земјата релативно неодамна на геолошки временски план, а потоа брзо се рашириле во форма на боја и форма.
„Во фосилните записи тие се појавуваат многу ненадејно, датираат пред околу 100 милиони години, и нема ништо што личи на ангиосперм пред нив, а потоа тие одеднаш се појавуваат и со голема разновидност“, вели проф Багс.
Прашањата покренати од ненадејната појава на цветни растенија се во срцето на гнасната мистерија на Дарвин, објаснува тој.
“Зошто не постои постепена еволуција на ангиоспермите? Зошто не можеме да видиме средни форми помеѓу нив – работи како четинари – и цветните растенија? И зошто, кога ќе се појават, стануваат веднаш толку разновидни?”
Зошто Дарвин се збуни?
На Дарвин длабоко му пречело како цветните растенија го освоиле светот навидум со трепкање на окото, додека другите големи групи, како што се цицачите, постепено се развивале.
Појавата на цветни растенија сугерирало дека еволуцијата може да биде брза и нагла, во директна спротивност со суштинскиот елемент на природната селекција, natura non facit saltum – природата не прави скок.
Дарвин играл со идејата дека цветните растенија можеби еволуирале на сè уште неоткриен остров или континент.
Во август 1881 година, само неколку месеци пред неговата смрт, тој му напишал на Хукер:
„Ништо не е вонредно во историјата на зеленчукот, како што ми се чини, од очигледно многу ненадејниот или наглиот развој на повисоките растенија. Можеби поестоел некаде во текот на долги векови крајно изолиран континент- можеби во близина на Јужниот пол “.
Кое е новото размислување?
Во библиотеката во Кралските ботанички градини, Кју, проф. Багс наиде на повторно печатење на предавањето од 1876 година од шкотскиот ботаничар Вилијам Карутерс, што дава нов контекст на размислувањето на Дарвин.
Вилијам Карутерс станал чувар на ботаниката во Британскиот музеј и „вртоглава фигура во тоа време на палеоботанијата“.
На предавањето пред Здружението на геолози во библиотеката на Универзитетскиот колеџ во Лондон, проф. Багс зборувал за Карутерс и ги истакнал проблемите што ги имал Дарвин со фосилните рекорди, фокусирајќи се на ненадејната појава на цветни растенија.
Неговите коментари биле објавени во „Тајмс“ и во научниот печат, предизвикувајќи јавна дебата.
„Карутерс ја користел гнасната мистерија за да изврши напад врз самата еволуција“, вели проф. Багс.
„Тој сметал дека Бог ги создал ангиоспермите”
„За Дарвин и неговите пријатели, ова беше анатема, во основа, затоа што Карутерс се обидуваl да внесе натприродни објаснувања во фосилните записи“.
Но, Дарвин имал проблем. Точките што Картутерс ги кажувал и ги запишувал за фосилните записи се многу тешко објасниви во смисла на еволуција, вели проф Багс.
Тој смета дека тоа е она што го натерало Дарвин да ја смисли фразата „гнасна мистерија“ и го наведува овој случај во научен труд, објавен во американскиот весник за ботаника.
И, дали е решена мистеријата?
Накратко, не. „Сто четириесет години подоцна, мистеријата е сè уште нерешена“, вели проф Багс. „Се разбира, постигнавме многу напредок во разбирањето на еволуцијата и во знаењето за фосилните записи, но оваа мистерија е сè уште тука.
В.Димковска
