Франческо Петрарка
220.
О, љубена моја, кажи го те молам крајот
На златната ти свилена коса?
А, румената ти ружа, дал растела во рајот,
Што така занесно обравчиња ти роси?
Забите ти бисер и устата ти мала
Ги зеде, кој знае, од езеро жива;
А убавината, кажи, од кај ли паднала
На мраморното ти чело, кое венец скрива?
Ангелите дал ја пеат таа песна во рајот,
Љубов што носи, ил солзи леат, росат
За огромната тага ил пак радост носат?
Дал запалило сонцето пламен во тие очи,
Што в гради срце бодри ил коси,
Дал чувствува љубов ил омраза носи?
Лаура
Ирен Геро
Во глава ми се вртат навредите,
како да ме досегнаа среде бел ден вчера,
оние обичните: “јака си”, “курво”,
“зошто не се смееш, ма, ороспијо”.
И оние што ноќе те расчеречуваат од страв:
“тебе, сакам тебе да те ебам”, “пичката ќе ти ја закачам на препарирана лисица”
далеку е сонетот на Петрарка
од оние лудаци што беснеат “ти
давам комплимент, можеш фала
да кажеш”. Неговата Лаура беше волута
од воздух и пофалби: јас сум крајната спротивност.
Меѓу предмет на култ и просто предмет: каде да се биде Лаура?
Во нивните очи јас сум само парче бифтек од кланица, порција месо.
Слободен препев од француски јазик: Тања Кармзова Костиглиола
Лаура на првата линија
Краток осврт кон Лаура од XIV век и Лаура од XXI век
Тања Кармзова Костиглиола
Денот за борба против насилството врз жените (25 ноември), е совршен повод да се направи паралела меѓу двете Лаури позади кои се крие жената воопшто, на растојание од седум века.
Онаа Лаура на Петрарка, со сета нејзина беспрекорност и недостижност, е негова муза, негов немир, негова опсесија. И неслучајно се служам со присвојни заменски придавки. Целта ми е да ја насетите и во тоа далечно време, потребата да се поседува, од љубов несомнено, но сепак да се поседува.
Од друга страна, Лаура на Ирен е секоја жена: исвиркана, вознемирувана, тормозена, психички, физички и/или сексуално малтретирана дома, на улица, на работа, во теретана или во дискотека. Онаа Лаура што е видена како предмет, како парче месо, дупка предодредена да служи како депо на интимни секрети и лични фрустрации.
Додека го работев препевот се двоумев дали треба во целост да ги доловам пропоата на Ирен, додека за Петрарка воопшто немав сомнежи. И тоа е симптоматично. Таа моја моментална неодлучност експлицитно укажува на потребата да се прикрие, дури и да се релативизира тоа вербално насилство. Овој факт сам по себе говори и глобално за нашата реакција кон останатите видови родово-базирано насилство, па и за нашиот однос кон насилството воопшто. Од позиција на цел, воедно и жртва на вакви девијантни однесувања, ве уверувам дека понекогаш тоа е единствена опција што ни е позната или изводлива под пресата на општествените норми, но и неефикасноста на државните ресорни институции.
Нејсе, совршено го прифаќам ризикот од мојата одлука да не цензурирам, бидејќи срамот не смее да биде во екипата на жртвите, едноставно – не гледам причина да дадам аргументи за релативизација на она што во најмала рака е деликт, а многу често е злосторство, не чувствувам потреба да молчам, туку да кренам глас и со тој глас, можеби, да помогнам во рушењето на табуата. Сметам дека тоа е најефикасниот начин на водење борба против секаков вид на насилство и доволно видлив чин за да се спротиставиме на квалификацијата “предмети” што толку лесно ни се доделува од страна на оние што забораваат дека сме луѓе.
Франческо Петрарка (1304-1374) поет-индивидуалист, лиричар и еден од првите хуманисти.
Ирен Геро (1984) е француска поетеса, преведувач и професор-истражувач на Сорбона.
избор: Тања Кармзова Костиглиола
