Населеното место Хум, коешто важи за најмалиот град во Европа, чува векови историја, традиција, како и автентичниот дух на Истра. Со сѐ тоа, овој хрватски град со само 30 жители, воодушевува генерации посетители.
Хум првпат се споменува во пишаните извори во 11. и 12. век, кога играл важна улога како феудално упориште. Неговата историја може да се прочита веднаш на влезот: Градот е опкружен со силни камени ѕидови, додека масивната градска порта од 1562 година, украсена со релјефи, сведочи за векови турбулентни настани и чести промени на власта. На северот од Истра, на рид опкружен со лозја, шуми и неодолива тишина, Хум не е само куриозитет на мапата, туку автентичен и жив споменик на историјата и традицијата, место каде што минатото се чувствува во секоја улица, камен и секој ѕид, пишува „Јутарњи“.
Иако скромен по големина, Хум зачувал јасна и препознатлива урбана структура, којашто и денес го издвојува од бројните села и населби низ Европа.
Внатре во градските ѕидини има само неколку камени куќи, мала градска колиба и црквата „Успение на Блажената Дева Марија“, чијашто камбанарија доминира во панорамата и служи како природна точка на ориентација. Во Хум, сè е „помало“, но внимателно изработено: Во овој релативно мал простор, секој детаљ има своја намена и своја приказна. Токму оваа совршено склопена целина му дава на градот посебна атмосфера на место што го зачувало својот идентитет и останало верно на себе.
Необичниот начин на избор на градоначалник особено ги интригира посетителите и историчарите. Секоја година, втората недела во јуни, Хум го избира својот „татко на градот“, според стар обред зачуван во глаголички записи. Гласањето, имено, се спроведува со дрвени стапчиња – и тоа е нешто што не се менува со векови. Хум е искуство, сеќавање и тивка лекција за важноста на корените, дури и кога тие се чуваат во град со само неколку десетици жители.
Денес, Хум е омилена дестинација за патниците кои бараат мир, автентичност и враќање во историјата. Посетителите доаѓаат заради прошетка по главната улица, долга само неколку десетици метри, но и да уживаат во тамошната кујна и да ја вкусат познатата ракија од имела од Хум – биска, по кое градот е широко познат.
Глаголичката алеја, исто така, има посебно место, поврзувајќи го Хум со поширокото културно, историско и јазично наследство на оваа област.
Иако најмал град во Европа, Хум е моќен потсетник дека големината не ја одредува вредноста. Неговата важност лежи во неговата сочувана традиција, мирот што го нуди и доследноста со којашто му се спротивставува на брзото темпо на современиот живот.
