„Пиј најмалку 8 чаши вода дневно“ е една од најчесто повторуваните здравствени препораки во светот. Се појавува во разговори, на социјални мрежи, во фитнес совети и дури во училишни програми. Но од каде потекнува ова правило – и дали навистина важи за сите?
Потеклото на митот
Интересно е што правилото за „8 чаши вода“ нема цврста научна основа. Неговото потекло најчесто се поврзува со препорака од 1945 година на американскиот Food and Nutrition Board, каде што се наведува дека на возрасен човек му се потребни околу 2,5 литри вода дневно¹. Но во истата реченица јасно е напоменато дека поголемиот дел од таа вода доаѓа од храната, а не исклучиво од пиење вода. Овој клучен дел со текот на времето е игнориран, а останало само поедноставеното правило – осум чаши.
Што вели современата наука?
Современите истражувања покажуваат дека нема универзално правило кое важи за сите. Потребите за течности зависат од повеќе фактори – возраст, телесна маса, физичка активност, температура, влажност на воздухот, исхрана и општа здравствена состојба.
Според National Academies of Sciences, Engineering, and Medicine, најголем дел од дневниот внес на вода доаѓа од комбинација на пијалаци и храна². Овошјето, зеленчукот, супите, па дури и кафето и чајот придонесуваат за хидратацијата на организмот, иако често погрешно се смета дека не „се бројат“.
Дали чувството на жед е доволно?
Кај здрави лица, чувството на жед е сигурен и ефикасен механизам за регулација на хидратацијата. Организмот има прецизен систем за сигнализирање кога му е потребна течност. Истражувањата покажуваат дека присилното пиење вода без чувство на жед не носи дополнителни здравствени придобивки, а во екстремни случаи може да доведе и до нарушување на електролитниот баланс³.
Кога правилото не важи?
Постојат ситуации кога потребите за течности навистина се зголемени – при интензивна физичка активност, екстремни горештини, треска, повраќање или дијареја. Во тие случаи, телото губи повеќе течности и дополнителен внес е оправдан. Но тоа не значи дека секој, секој ден, мора механички да брои чаши вода.
Мит или Вистина
Правилото за 8 чаши вода дневно е мит. Нема научен доказ дека оваа количина е неопходна или оптимална за сите луѓе. Најдобар показател за потребата од вода е сопственото чувство на жед, бојата на урината и општото чувство на телото. Хидратацијата не е математичка формула, туку индивидуален баланс што се менува од ден на ден.
Извори:
Food and Nutrition Board (1945). Recommended Dietary Allowances.
National Academies of Sciences, Engineering, and Medicine – Dietary Reference Intakes for Water.
Harvard Health Publishing – How much water should you drink?
Mayo Clinic – Water: How much should you drink every day?
Редакција Фронтлајн
