На 15 октомври се одбележува Меѓународниот ден на белиот стап, посветен на правата, независноста и достоинството на слепите лица и лицата со оштетен вид. Овој ден е потсетник дека пристапноста, еднаквите можности и слободата на движење се основни човекови права, а не прашање на добра волја или хуманитарна помош.
Белиот стап е меѓународно препознатлив симбол на самостојноста на слепите лица. Тој не е само помагало за ориентација и движење, туку и симбол на борбата за еднаквост, лична автономија и активно учество во општеството.
Сепак, милиони луѓе со оштетен вид ширум светот секојдневно се соочуваат со физички, институционални и општествени бариери што го ограничуваат нивното право на образование, вработување, здравствена заштита и независен живот.
Според податоците на Светската здравствена организација (СЗО), објавени во февруари 2026 година, најмалку 2,2 милијарди луѓе во светот имаат оштетување на видот, а кај најмалку една милијарда од нив оштетувањето можело да биде спречено или сè уште не е соодветно третирано.
Конвенцијата на Обединетите нации за правата на лицата со попреченост ги обврзува државите да обезбедат еднаков пристап до јавниот простор, транспортот, информациите, комуникациите и дигиталните услуги.
Во Северна Македонија, прашањето за пристапноста мора да биде составен дел од јавните политики. Безбедни тротоари, звучни сигнали на семафорите, пристапен јавен превоз, образовни материјали во достапни формати и дигитални услуги приспособени за читачи на екран се неопходни предуслови за еднакво учество во општеството.
Особено важни се вклучувањето на слепите лица во процесите на донесување одлуки, спречувањето на дискриминацијата при вработување и обезбедувањето квалитетно инклузивно образование.
Меѓународниот ден на белиот стап не треба да остане само симболично одбележување. Тој е повик до институциите, локалните власти, работодавачите и целото општество да ги отстрануваат бариерите што ја ограничуваат слободата и независноста.
Општеството е навистина инклузивно не кога изразува сочувство, туку кога обезбедува права, достоинство и еднакви можности за сите.
Извор: ЦИВИЛ МЕДИА
