Сакам топло да се заблагодарам на Економското здружение на Вестфалија и Липе за добивањето на оваа важна награда за мир. Награда што ја имам честа да ја споделам со премиерот на Северна Македонија.
Исто така, би сакал да му се заблагодарам на претседателот на Летонија за неговите зборови. Историски гледано, Балканот беше тежок регион за промовирање мир. Видовме дека војната ги запали надежите на многу генерации. И национализмот ги уништи гранките на мирот и просперитетот кога тие почнаа да растат, истакна поранешниот грчки премиер Алексис Ципрас на доделувањето на Меѓународната награда за мир на Вестфалија.
„Затоа целта на Договорот од Преспа беше да се развијат длабоки корени во совеста на нашите народи и односите меѓу нашите земји. Сакавме Договор што ќе трае и нема да се распадне при првата тешкотија.
Договор што не само што ќе ги реши разликите меѓу нас, туку ќе не поврзе во ново стратешко партнерство со цел да се соочиме со предизвиците и да ги искористиме можностите, заедно. Ова не беше лесно особено во време кога и двете наши земји беа во економска криза и во првите редови на најлошата бегалска криза по Втората светска војна. Не беше лесно, во време на национално намалување и Брегзит во ЕУ. Не беше лесно во време кога ЕУ го замрзна процесот на проширување и беше заинтересирана за Балканот најмногу да ги контролира миграциските текови, вели Ципрас. Во време кога САД се оддалечуваа од мултилатералната дипломатија. И во време кога националистичките сили беа силни. Во нашите земји, како и во остатокот од Европа“, вели Ципрас.
Но, народот на Грција и Северна Македонија докажа дека заедничките проблеми можат да се решат мирно и врз основа на меѓународното право. Дури и во најтешкиот момент. Тие можат да се решат ако имаме отворен ум, ја имаме потребната политичка волја и зборуваме врз основа на меѓусебно почитување.
Тие можат да се решат ако имаме отворен ум, ја имаме потребната политичка волја и зборуваме врз основа на меѓусебно почитување.
Ние докажавме дека Европа може да биде катализатор за мир и стабилност наместо:
– чекајќи другите да го преземат водството,
– или удирање на конзервата по патот,
– или давање изјави што не значат ништо за животот на луѓето.
Денес оваа порака е уште поважна отколку што беше во 2018 и 2019 година.
Искуството од глобалната пандемиска криза, како и случувањата што ги гледаме во Авганистан треба да ни дадат лекција дека не можеме да се вратиме на економските и геостратешките модели од последните 40 години, вели тој. Мора да биде јасно дека во овие вонредни услови, ЕУ ќе пропадне како меѓународна сила ако не развие јасен, сигурен, наметлив глас за мир.
А мирот значи решавање на регионалните разлики, заштита на меѓународното право и промовирање одржлив развој и социјална правда. Кога станува збор за регионалните разлики, најјасниот тест е во самата Европа: Западен Балкан, кипарско прашање и Источен Медитеран. ЕУ мора активно да го поддржи Договорот од Преспа. Мора да стори сé што е потребно за да се одржат Меѓувладини конференции за Северна Македонија и Албанија, како и да се постигне напредок во преговорите Белград-Приштина.
И ЕУ мора да и даде јасна порака на Турција дека единственото можно решение за кипарското прашање е обединување на островот врз основа на Резолуциите на Советот за безбедност на ОН. Мора да подвлече дека односите ќе се подобрат само доколку се почитуваат суверените права на Грција и Република Кипар.
Но, исто така, ЕУ мора да се занимава со решавање конфликти во поширокиот регион. Заедно со Соединетите држави, тие мора да го преземат водството во воспоставувањето на нова безбедносна архитектура во поширокиот регион, која ги вклучува регионалните сили, како и Русија и Кина, во зависност од зоната на конфликтот.
Особено во случајот со Авганистан, ЕУ мора да поддржи таква рамка. Исто така, мора да ги поддржи соседните земји во гостувањето на Авганистанците, но и да организира програма за преселување на авганистански бегалци во ЕУ, директно од овие земји, со специфични квоти. Во однос на социјалната правда, ЕУ мора да направи уште повеќе чекори во соочувањето со пандемијата и растечките нееднаквости. На пример, вели Ципрас, поважно е од било кога да се прифати предлогот на Светската здравствена организација за откажување од патентите за вакцини за зајакнување на програмите за вакцинација во земјите во развој.
И, се разбира, исклучително е важно Европа да направи уште повеќе чекори во праведна транзиција кон зелена агенда против климатската криза. Денес, наша чест е да ја поделиме оваа награда со организацијата „План за планетата“ која засади милиони дрвја. Како што знаете, само оваа година, стотици илјади хектари шумско земјиште беа изгорени од шумски пожари во Грција.
Со векови откако беа потпишани, ние ги почитуваме Вестфалските договори, бидејќи тие воспоставија НОВА рамка за меѓудржавни односи врз кои беше изграден мирот. Денес, повеќе од кога и да е, ни треба НОВА балансирана меѓународна рамка насочена кон промовирање на мирот, преку иницијативи на сите нивоа што ги споменав.
Особено по изборите во Германија и Франција, време е ЕУ да го преземе водството во оваа насока.
И јас сум убеден дека Договорот од Преспа може значително да придонесе за оваа неопходна, нова европска и глобална визија.
