Топењето на глечерите на Гренланд и на Антарктикот предизвикува зголемување на океаните во близина на екваторот, менувајќи ја брзината со која Земјата ротира. Според новиот труд објавен во Proceedings of the National Academy of Sciences, климатските промени предизвикуваат Земјата да се врти побавно, со што се зголемува должината на денот, пишува „Форбс“.
Една ротација на нашата планета трае 24 часа и е еден ден. Додадени неколку милисекунди на тој 24-часовен период може да предизвикаат проблеми за глобалното мерење на времето, дигиталната инфраструктура и точноста на GPS сателитите кои орбитираат околу планетата. Истражувачите исто така рекоа дека тоа би можело да има последици за патувањето во вселената.
Промена на маса
Колку повеќе вода од поларните региони тече во светските океани – особено во екваторијалните области – толку е позначаен факторот на отпор на брзината со која Земјата ротира, се вели во написот.
„Ова значи дека се случува поместување на масата и тоа влијае на ротацијата на Земјата“, рече Бенедикт Соја, професор по вселенска геодезија на Катедрата за градежно, еколошки и геоматско инженерство во ЕТХ Цирих. „Тоа е како кога во уметничкото лизгање се прави пируета, прво држејќи ги рацете до телото, а потоа испружени. Како што масата се оддалечува од оската на ротација, физичката инерција се зголемува и првично брзата ротација станува побавна.
Топењето и Месечината
Има 86.400 секунди во секоја 24-часовна ротација, бројка управувана од Месечината. Гравитациската сила на Месечината ја забавува ротацијата на Земјата – процес наречен плимно сопирање – што ја зголемува должината на нашиот ден за 2,3 милисекунди на еден век, според Би-Би-Си. Месечината ја користи ротационата енергија на Земјата за да ја однесе во орбитална патека малку подалеку. За околу 200 милиони години, Месечината ќе биде подалеку од Земјата, што ќе се врти побавно, а должината на еден ден би можела да достигне 25 часа.
Тоа е природен процес. Климатските промени не се – и може да имаат позначаен ефект од Месечината, велат истражувачите. „Ние луѓето имаме поголемо влијание на нашата планета отколку што сфаќаме, а тоа природно ни поставува голема одговорност за иднината на нашата планета“, рече Соја.
Промена на оската
Во вториот труд во Nature Geoscience, истите истражувачи исто така покажуваат дека климатските промени ја забавуваат стапката на ротација на планетата и нејзиниот агол. Точно онаму каде што оската на ротација се среќава со површината на Земјата се движи за околу 30 стапки (10 метри) на сто години. Според написот, тоа се должи и на топењето на ледените капи и на движењето во внатрешноста на Земјата. „Климатските промени предизвикуваат поместување на оската на ротација на Земјата и се чини дека повратните информации од зачувувањето на аголниот моментум ја менуваат и динамиката на Земјиното јадро“, рече Соја.
Истражувачите користеле вештачка интелигенција за да пресметаат како ротационите полови на Земјата се движеле од 1900 година, што се совпаѓа со набљудувањата на астрономите и сателитите.
Внатрешно јадро
Тоа доаѓа само неколку недели откако друг тим на истражувачи сугерираше дека малото зголемување на должината на денот може да биде затоа што внатрешното јадро на Земјата забавува веќе 14 години. Сфера од цврсто железо-никел на околу 3.000 милји под површината, внатрешното јадро на Земјата е приближно со иста големина како и Месечината и опкружено со надворешно јадро од надворешно јадро од течно железо-никел. Тоа генерира магнетно поле на Земјата.
Користејќи сеизмички податоци од земјотреси и нуклеарни тестови, истражувачите открија дека внатрешното јадро на Земјата забавува во однос на површината на планетата од 2010 година.
Подготви: Ј. Ѓ.
