Речиси еден век по првото претпоставување дека вселената е оплетена со невидлива супстанција наречена темна материја, научниците повторно ја отвораат најголемата космичка мистерија. Ново истражување објавено во Journal of Cosmology and Astroparticle Physics тврди дека во податоците од вселенскиот телескоп Fermi можеби е забележан првиот директен сигнал од оваа хипотетичка материја што сочинува околу 27% од Универзумот.
Според проф. Томонори Тотани од Универзитетот во Токио, студијата открива специфичен образец на гама-зраци кои доаѓаат од центарот на Млечниот Пат и кои, според моделите, би можеле да бидат резултат од судири на честички на темната материја.
„Ова може да биде клучен пробив во разбирањето на природата на темната материја“, вели Тотани, нагласувајќи дека сигналот „многу блиску се совпаѓа со теоретски предвидувања“ за гама-зрачењето што би се емитирало при анихилација на темноматериски честички.
Што точно е забележано?
Истражувањето се базира на идејата дека темната материја може да биде составена од слабо интерагирчки масивни честички (WIMPs), кои не комуницираат со обичната материја, но при судир меѓусебно се уништуваат, ослободувајќи други честички и импулс на гама-зраци.
Тотани го анализирал 15-годишниот сет податоци од телескопот Fermi, кој регистрира најенергетски фотони во електромагнетниот спектар. Образецот што го забележал, според него, ја следи сферичната форма на т.н. темноматериски ореол околу центарот на нашата галаксија – структура што теоретски би требало да постои ако темната материја навистина ја држи галаксијата „на куп“.
Доколку толкувањето е точно, честичките што ја сочинуваат темната материја би биле околу 500 пати потешки од протон – што би била ретко конкретна проценка во едно поле полно со неизвесност.
Но дали сигналот навистина е темна материја?
Тука научната дебата започнува. Повеќе независни експерти предупредуваат дека иако резултатите се интересни, далеку се од конечен доказ.
Проф. Џастин Рид од Универзитетот во Сари вели дека недостатокот на слични гама-сигнали од џуџестите галаксии – местата за кои се смета дека содржат многу темна материја и малку астрофизички „бучави“ – силно аргументира против толкувањето на Тотани.
Проф. Кинвах Ву од Универзитетскиот колеџ во Лондон е уште повнимателен:
„Ценам напорна работа, но за вакво тврдење е потребен навистина исклучителен доказ. Ова истражување не е таму. Може да послужи како охрабрување, но не и како пресвртна точка.“
И Тотани признава дека се неопходни дополнителни проверки, особено откривање на гама-зраци со ист спектар од други региони, како што се џуџестите галактички системи. Доколку тие покажат идентични енергетски потписи, шансата дека станува збор за темна материја би станала многу поголема.
Мистеријата продолжува
Темната материја останува најголемиот нерешен космички загатка уште од 1930-тите, кога астрономот Фриц Цвики прв забележал дека галаксиите ротираат пребрзо за да бидат задржани само од видливата материја. Досега сите експериментални обиди да се идентификуваат честичките – од подземни детектори до Големиот хадронски судирач близу Женева – не дадоа резултат.
Новото истражување не е дефинитивен одговор. Но ако гама-зраците навистина се од темна материја, тоа би било првиот директен доказ за супстанцијата што го обликува Универзумот на начин кој сè уште не го разбираме.
Редакција Фронтлајн
