Сегашните глобални планови за справување со климатските промени ќе спасат само околу 3 проценти од глечерите во европските Алпи, додека најголемиот дел од нив ќе исчезне уште во наредните две децении, покажува нова научна студија.
Истражувањето, предводено од научници од ETH Цирих, открива дека глечерите во Централна Европа исчезнуваат побрзо отколку во која било друга област на планетата. На глобално ниво, дури 79 проценти од светските глечери нема да преживеат до крајот на векот, доколку државите не преземат поамбициозни мерки за намалување на емисиите што ја загреваат планетата.
„Алпите какви што ги познаваме денес целосно ќе се променат до крајот на векот“, изјави Ландер ван Трихт, водечки автор на студијата, за POLITICO.
Туризмот, економијата и водата под закана
Според научниците, промените нема да бидат само визуелни. „Пејзажот ќе биде целосно различен. Многу скијачки центри повеќе нема да имаат пристап до глечери, а оние што ќе останат ќе бидат толку високи и стрмни што нема да бидат достапни“, предупредува Ван Трихт.
Глечерите, дури и најмалите, играат клучна улога и за водоснабдувањето. Тие обезбедуваат вода за вегетацијата и за населените места низводно, што значи дека нивното исчезнување ќе има директни последици врз локалните заедници.
Прва студија што брои кои глечери ќе преживеат
Студијата, објавена во научното списание Nature Climate Change, е прва што не се фокусира само на масата или површината на мразот, туку прецизно пресметува колку глечери ќе останат до 2100 година, под различни сценарија на глобално затоплување.
Истражувачите изработиле и база на податоци со проекции за сите 211.000 глечери во светот, со цел подобро да се проценат локалните економски и еколошки последици.
„Дури и најмалиот глечер во некоја оддалечена алпска долина може да биде исклучително важен за туризмот. Секој поединечен глечер може да има значење“, вели Ван Трихт.
Централна Европа меѓу најпогодените
Ако глобалното затоплување достигне 2,7 степени Целзиусови над прединдустриските нивоа – што е сценарио според сегашните владини политики – 97 проценти од глечерите во Централна Европа ќе исчезнат до крајот на векот.
Тоа значи дека од околу 3.200 глечери, само 110 би дочекале 2100 година. Тие се речиси исклучиво во Алпите, бидејќи Пиринеите се очекува целосно да ги изгубат своите преостанати 15 глечери уште до средината на 2030-тите.
Дури и ако светот успее да го ограничи затоплувањето на 1,5 или 2 степени, како што предвидува Парискиот договор, Алпите би изгубиле 87, односно 92 проценти од глечерите. Во сценарио со 4 степени затоплување, кое било реална проекција пред 2015 година, би преживеале само 20 алпски глечери.
„Врв на исчезнувањето“ по 2025 година
Во сите сценарија, научниците заклучуваат дека најголемиот дел од глечерите во Централна Европа ќе исчезнат во наредните две децении. Таканаречениот „врв на исчезнувањето“, односно периодот кога најмногу глечери ќе се стопат, се очекува веднаш по 2025 година.
Најдобри шанси за опстанок имаат глечерите во високите географски широчини, како Исланд и рускиот Арктик, како и оние со големи маси мраз. Алпските глечери, пак, се „мали и исклучително чувствителни“ на промени како потопли пролетни сезони.
Глобална слика: илјадници глечери исчезнуваат секоја година
Вториот најтешко погоден регион се Западна Канада и САД, каде под сценарио од 2,7 степени затоплување се очекува исчезнување на 96 проценти од речиси 18.000 глечери.
На глобално ниво, при затоплување од 2,7 степени, 79 проценти од глечерите во светот ќе исчезнат до крајот на векот, а при 4 степени – дури 91 процент. Топењето, според студијата, ќе продолжи и по 2100 година.
Драстично намалување на емисиите, сепак, може да спаси десетици илјади глечери, со стапка на исчезнување од 55 проценти при 1,5 степени и 63 проценти при 2 степени затоплување.
„И ние самите бевме шокирани од брзината“, признава Ван Трихт. „Околу средината на векот губиме меѓу 2.000 и 4.000 глечери годишно на глобално ниво – што е еквивалентно на сите денешни алпски глечери, но исчезнати за само една година.“
Редакција Фронтлајн
