Вселената не е рамномерно исполнета со галаксии, туку е организирана во огромна „космичка пена“ – структури налик на меури, чии рабови се исполнети со галаксии, а внатрешностите се речиси празни. Токму тие региони, познати како космички празнини (cosmic voids), ќе бидат во фокусот на идните набљудувања на Nancy Grace Roman Space Telescope, најави НАСА.
Според научниците, новиот вселенски телескоп ќе овозможи детекција и прецизно мерење на десетици илјади космички празнини, некои со дијаметар од само 20 милиони светлосни години, што ќе отвори нов прозорец кон разбирањето на проширувањето на универзумот и природата на темната енергија.
„Способноста на Роман да покрива огромни делови од небото со голема длабочина и да открива слаби и далечни галаксии ќе ја револуционизира студијата на космичките празнини“, изјави Џовани Верца од Flatiron Institute и Универзитетот во Њујорк, главен автор на труд објавен во The Astrophysical Journal.
Зошто празнините се клучни за темната енергија
Современата космологија вели дека универзумот е составен од нормална материја, темна материја и темна енергија. Додека материјата гравитациски го забавува ширењето на вселената, темната енергија дејствува спротивно и го забрзува тоа проширување. Бидејќи космичките празнини содржат исклучително малку материја, тие се региони во кои ефектите на темната енергија доаѓаат најјасно до израз.
„Празнините се доминирани од темната енергија. Со нивно проучување можеме да поставиме силни ограничувања за нејзината природа“, вели Алиса Пизани од CNRS и Универзитетот Принстон.
Како ќе работи телескопот „Роман“
Истражувањето ќе се базира на High-Latitude Wide-Area Survey, еден од трите главни научни програми на телескопот „Роман“. Овој преглед ќе опфати околу 2.400 квадратни степени од небото, површина еквивалентна на приближно 12.000 полни Месечини, и ќе обезбеди спектроскопски податоци за милиони галаксии.
Комбинирајќи ги позициите на галаксиите и нивниот космолошки црвен поместувач, астрономите ќе можат да ја реконструираат тродимензионалната форма на празнините. Доколку универзумот навистина е хомоген и изотропен на големи размери, статистички „наслаганите“ празнини треба да покажат совршено сферична форма. Секое отстапување од тоа ќе укажува на погрешни претпоставки за космичките состојки, особено за темната енергија.
Предност во однос на другите мисии
Научниците истакнуваат дека „Роман“ ќе може да набљудува поголем број слаби и ретки галаксии во споредба со слични европски мисии како „Евклид“, што ќе овозможи попрецизно дефинирање на границите на космичките празнини и подобри космолошки мерења.
„За да откриете празнини, мора да ги видите и најретките галаксии. Роман ни го овозможува токму тоа“, вели Џулија Дењи од Универзитетот Roma Tre.
Телескопот Nancy Grace Roman се управува од Центарот „Годард“ на НАСА, со учество на JPL, STScI и повеќе меѓународни научни институции, и се очекува да биде еден од клучните инструменти за космологија во следната деценија.
Редакција Фронтлајн
