IMAX не е формат. IMAX е став кон светот.
Тоа е одлука да не се раскаже приказна „од безбедна дистанца“, туку да се внесе гледачот внатре – во просторот, во размерот, во опасноста. IMAX камерите не ја регистрираат реалноста, туку ја прошируваат до граница каде човекот повторно станува мал, а светот повторно станува голем.
Токму затоа не е случајно што Кристофер Нолан ја избра „Одисеја“ – приказна за патување, за судир со богови, море и судбина – како прв филм што го снима целосно со IMAX камери. Не како технички трик, туку како концепт.
IMAX филмската камера користи 70mm лента, но не на вообичаен начин. Филмот се движи хоризонтално, а секој кадар е огромна површина на слика, преполна со детали. Тоа не е „поголема резолуција“ во дигитална смисла, туку повеќе свет, повеќе воздух, повеќе длабочина. Камерата гледа како што човечкото око не може – без рамка што те штити од размерот.
Класичното кино е прозорец. IMAX е врата.
Затоа IMAX има поинаков однос кон човекот во кадар. Ликовите не се центар на универзумот – тие се фрлени во него. Морето не е позадина, туку сила. Небото не е декор, туку простор што те надвиснува. Во IMAX, пејзажот не служи на приказната – тој ѝ се спротивставува.
„Одисеја“ токму тоа го бара.
Одисеј не е херој што победува со сила, туку човек што преживува со истрајност. Тој не ја контролира природата, туку се движи низ неа. IMAX визуелниот јазик совршено го пренесува тоа чувство – човек спроти нешто што не може да се скроти, само да се издржи.
Но IMAX има цена. Камерите се огромни, тешки, бучни, трошат филм со неверојатна брзина и не простуваат грешки. Не дозволуваат импровизација. Не дозволуваат брзина. Бараат дисциплина, планирање и јасна визија. Затоа повеќето режисери ги користат само за „специјални сцени“.
Нолан оди чекор понатаму – тој ја прифаќа тежината како дел од раскажувањето.
Кога филм е целосно снимен со IMAX, нема „обични сцени“. Сè носи тежина. Секој дијалог, секој чекор, секој поглед мора да издржи големина. Нема каде да се сокриеш зад монтажа или брз ритам. Камерата бара присуство.
И токму тука IMAX престанува да биде технологија и станува филозофија.
Во време кога киното сè повеќе се прилагодува на мали екрани, брзо внимание и расфрлан фокус, IMAX инсистира на спротивното: на концентрација, на тишина, на потопување. Те тера да гледаш, а не да скролаш.
Редакција Фронтлајн
