Соединетите Американски Држави запленија два нафтени танкери – еден руски во Атлантикот и уште еден брод во Карибите – преземајќи директна контрола врз венецуелската нафта и нејзините приходи. Потегот предизвика остра реакција од Русија, која го оцени како „модерно пиратство“, додека дел од европските земји изразија сериозна загриженост за почитувањето на меѓународното право, известува Ријтерс.
Според најавите од Вашингтон, венецуелската нафта ќе се продава под американска контрола, а приходите ќе се управуваат преку јасно дефиниран план во три фази – стабилизација, економско закрепнување и политичка транзиција. Целта, како што тврдат американските власти, е да се обезбеди „контролиран и транспарентен процес“ што ќе спречи злоупотреби и ќе овозможи промени во Венецуела.
Елитни американски специјални запленија танкер
Американските морнарички специјалци „SEALs“ беа меѓу американските сили кои денес се качија и го запленија танкерот „Бела 1“ во Северниот Атлантик, изјавија за медиумите два извори запознаени со операцијата.
„SEALs“ беа придружувани до танкерот од 160-тиот полк за специјални операции на американската армија, познат како „Ноќни следбеници“, велат изворите.
Јужната команда на САД (SOUTHCOM) објави снимка од пресретнувањето, влегувањето и запленувањето на танкерот за нафта M/T Sophia, кој пловел во меѓународни води во Карипското Море.
Министерката за внатрешна безбедност на САД, Кристи Ноем, исто така, објави снимка од операцијата. Видеото, кое трае повеќе од три минути, ги прикажува американските сили како го пресретнуваат танкерот, слетуваат на палубата со хеликоптер и ја преземаат контролата врз бродот.
Американската крајбрежна стража минатиот месец се обиде да се качи на танкерот, тогаш познат како Бела 1, во Карибите, верувајќи дека се упатува кон Венецуела. Тие имаа налог за запленување на бродот под обвинение за кршење на санкциите на САД и транспорт на иранска нафта.
Потоа бродот нагло го промени курсот и името – сега наречен Маринера – и наводно го смени своето знаме од Гвајанско во руско. Неговото пристигнување во европските води се совпадна со пристигнувањето на десетина американски воени транспортни авиони и хеликоптери.
Последниот пат кога САД користеа сили и средства за специјални операции за пресретнување на санкциониран танкер беше на 11 декември, кога ја поддржаа операцијата на крајбрежната стража покрај брегот на Венецуела за запленување на „Скипер“, многу голем танкер за сурова нафта кој лажно го креваше знамето на Гвајана.
Американски инструмент за контрола врз нафтата
Потпретседателот на САД, Џеј Ди Ванс, јавно изјави дека токму контролата врз нафтените приходи претставува клучната алатка со која Вашингтон ја „стабилизира и насочува“ Венецуела. Според него, без таква финансиска алатка, секој политички процес би бил нестабилен и краткотраен.
Дополнителни детали изнесе и американскиот министер за енергетика, кој потврди дека САД ќе ја контролираат продажбата на венецуелската нафта на неодредено време, при што сите средства ќе се депонираат на сметки под американски надзор. Нафтата, најпрво од веќе складираните резерви, а потоа и од тековното производство, ќе се пласира директно на светските пазари.
Москва: „Ова е пиратство“
Русија остро реагираше на заплената на танкерот во Атлантикот, оценувајќи го потегот како грубо кршење на меѓународното поморско право. Од Москва порачаа дека ваквите акции претставуваат опасен преседан и директна конфискација на имот под изговор на санкции и геополитички интереси.
Во европските дипломатски кругови, иако реакциите се повнимателни, се слушаат предупредувања дека долгорочната американска контрола врз нафтата на суверена држава може да создаде дополнителни тензии и правни спорови.
Венецуела без Мадуро, со нова внатрешна хиерархија
Во самата Венецуела, потпретседателката Делси Родригез ја зацврстува власта, поставувајќи свои луѓе на клучни позиции во институциите. Судбината на соборениот претседател Николас Мадуро речиси и да не се споменува јавно, додека Белата куќа тврди дека сака да избегне репресија и хаос.
Реалноста на теренот, сепак, е поинаква: атмосферата во Каракас е напната, а улиците се речиси целосно празни веднаш штом ќе падне мрак, што укажува на длабока несигурност и страв меѓу населението.
„Само американски производи“
Во меѓувреме, Доналд Трамп објави дека Венецуела ќе ги користи приходите од продажбата на нафта исклучиво за купување американски производи. Според него, договорот ќе опфати земјоделски производи, лекови, медицинска опрема и технологии за обновување на венецуелската енергетска инфраструктура.
„Венецуела ќе купува ИСКЛУЧИВО производи произведени во Америка, со парите од новиот нафтен договор“, напиша Трамп на социјалната мрежа Truth Social.
Поглед кон Гренланд
Паралелно со венецуелската криза, фокусот на Трамп се шири и кон Гренланд. Американскиот претседател не ја исклучи ниту можноста за употреба на воена сила за преземање на територијата, што предизвика жестоки реакции од Данска и европските сојузници.
Додека дел од републиканците во Конгресот се спротивставуваат на каква било воена опција, администрацијата сериозно ја разгледува можноста за купување на островот – уште еден сигнал за агресивниот геополитички пристап на Вашингтон.
Ново правило на игра
Заплената на танкери, директната контрола врз венецуелската нафта и условувањето на нејзината употреба покажуваат дека САД повеќе не се задоволуваат со санкции и дипломатски притисок. Наместо тоа, Вашингтон воведува директна економска и енергетска управа, со што драматично ги менува правилата на игра во Латинска Америка – и пошироко.
Редакција Фронтлајн
