Иако Владата го промовира „Safe City“ како систем што спасува животи и воведува ред во сообраќајот, неговата примена предизвика сериозна политичка и правна дебата. Јазичната рамноправност, заштитата на личните податоци и економските последици по граѓаните се клучните точки на судир меѓу власта и опозицијата.
Прашањата околу функционирањето на „Safe City“ се префрлија и во Собранието, каде што пратеникот од Алијансата за Албанците (крило на Арбен Таравари), Халил Снопче, побара одговори од министерот за внатрешни работи Панче Тошковски за начинот на информирање на граѓаните.
Снопче посочи дека голем број граѓани добиле СМС-известувања за прекршоци исклучиво на македонски јазик, што, според него, е спротивно на Законот за употреба на јазиците.
– Само во првиот ден над 40 илјади граѓани добиле пораки на еден јазик. Тоа е сериозен институционален пропуст, истакна Снопче.
КАЗНИ, БРОЈКИ И СТАНДАРДОТ НА ГРАЃАНИТЕ
Покрај јазичниот аспект, Снопче го проблематизираше и финансискиот ефект од системот, наведувајќи дека масовното испраќање казни може да создаде огромен финансиски притисок врз граѓаните, особено во услови на зголемени трошоци за живот.
Според неговите проценки, бројот на испратени известувања во првите часови од тест фазата укажува на потенцијални приходи од милионски износи, што, како што рече, не смее да се игнорира во време кога граѓаните тешко ја покриваат потрошувачката кошница.
ТОШКОВСКИ: ЦЕЛТА Е ПРЕВЕНЦИЈА, НЕ ПРИХОД
Министерот Панче Тошковски ги отфрли ваквите тврдења, нагласувајќи дека „Safe City“ не е насочен кон полнење на буџетот, туку кон спречување сообраќајни несреќи.
– Колку чини еден човечки живот? Од почетокот на примената на системот, регистрирано е значително намалување на сообраќајните несреќи со смртни последици, изјави Тошковски, додавајќи дека и самата тест фаза веќе има влијание врз однесувањето на возачите.
Во врска со употребата на албанскиот јазик, тој порача дека сите акти што ќе произлезат од Министерството ќе бидат усогласени со Уставот и законските одредби, без да прецизира конкретни рокови.
СДСМ НЕ ГО ПОДДРЖУВА ЗАКОНОТ
Дополнителна политичка тежина на дебатата ѝ даде ставот на СДСМ, кој јавно соопшти дека нема да го поддржи Законот за прекршоци, неопходен за целосна имплементација на „Safe City“.
Претседателот на партијата, Венко Филипче, истакна дека проблемот не е во идејата за зголемена безбедност, туку во недоречените законски решенија, особено во делот на заштитата на личните податоци.
– Не е јасно како ќе се управува со големата база на податоци и кој ќе ја контролира. Тоа е сериозен ризик што не може да се игнорира, изјави Филипче.
ВЛЕН: СИГУРНОСТА НЕ СМЕЕ ДА СЕ ПОЛИТИЗИРА
Спротивен став има коалицијата ВЛЕН, која оценува дека „Safe City“ претставува прашање од јавна безбедност и дека не смее да биде предмет на дневно-политички калкулации.
Од коалицијата порачаа дека системот е насочен кон заштита на животите на граѓаните и воведување ред во сообраќајот, при што ја критикуваа нејасната позиција на ДУИ околу законот.
ТЕСТ ЗА ИНСТИТУЦИИТЕ
Дебатата околу „Safe City“ покажува дека воведувањето на современи технолошки решенија не е само техничко, туку и правно и општествено прашање. Пред институциите стои предизвикот да најдат рамнотежа меѓу безбедноста, почитувањето на правата, заштитата на приватноста и економската реалност на граѓаните.
ШТО Е „SAFE CITY“?
Систем за видео-надзор и автоматско известување за прекршоци во сообраќајот, наменет за зголемување на безбедноста на патиштата и превенција на сообраќајни несреќи.
Како функционира: Камери на критични сообраќајни точки снимаат прекршоци. Автоматски се генерираат СМС-известувања до возачите. Вклучени се казни за непочитување на сообраќајните правила.
Кога започна: Системот е во фаза на тестирање од почетокот на оваа година. Во првите 12 часа се испратени околу 65.000 известувања.
Прашања: Доставување на СМС-известувања исклучиво на македонски јазик (потенцијално кршење на Законот за употреба на јазиците). Заштита на личните податоци и управување со базата на податоци. Економски товар врз граѓаните од масовни казни во време на криза.
Резултати од тест фазата: Намалување на бројот на смртни случаи во сообраќајот (пример: девет помалку загинати лица споредено со истиот период лани).
Дестан Јонузи
