Поранешната министерка за образование и професорка на Правниот факултет, Рената Дескоска, преку објава на социјалните мрежи реагираше на актуелната расправа за новиот Закон за високо образование (ЗВО), отфрлајќи ги тврдењата на премиерот Христијан Мицкоски дека ЗВО од 2018 година е виновен што ниту еден македонски универзитет не се наоѓа меѓу првите 1000 на Шангајската листа.
Во објавата со наслов „#ЗВО – #Шангајска или #Шиндлерова листа?!“, Дескоска наведува дека ниту еден универзитет од земјава „никогаш не бил на Шангајската листа“, ниту во времето на Законот од 2018 година, ниту во времето на претходниот закон кој како услов за напредување предвидувал објавување во списанија индексирани во Web of Science.
„Вистината е малку поинаква: Ниеден универзитет во Македонија до сега никогаш не бил на Шангајската листа, ни во времето на ‘Законот на Рената Дескоска’, ни во времето на ‘Законот на Нино Тодоров’“, пишува Дескоска.
Стимули наспроти принуда
Таа посочува дека ЗВО од 2018 година применувал стимулативен пристап, со финансиска компензација за објавување во престижни списанија, додека претходните и актуелните предлози се темелат на принцип на принуда.
„ЗВО од 2018 го применува методот на стимулирање на објавување во престижни списанија и предвидува два вида на финансиска компензација за тоа“, наведува Дескоска.
Според неа, новиот предлог-закон предвидува „тешки, а во некои области и неостварливи услови“ за избор во звање, вклучително и одредена висина на h-индекс.
„Се пропишува услов кој не зависи од кандидатот, туку од тоа колку ќе ве цитираат“, истакнува таа, додавајќи дека условите треба да бидат такви што кандидатот може самостојно да ги исполни.
„Полесно е да се смени законот, отколку да се спроведе“
Дескоска оценува дека проблемот не е во законските решенија, туку во нивната непримена.
„И тука доаѓаме до најлесното правило за однесување во Македонија: полесно е да го смените законот, отколку да го спроведете“, пишува таа.
Според неа, со зголемување на условите ќе се создаде простор за селективна примена: „За оние на кои власта им е благонаклонета, ќе се замижи ако не ги исполнуваат условите, а на другите ‘ќе им се покаже вратата’.“
Обвинувања за непотизам и централизација
Во објавата Дескоска предупредува дека во предлогот има одредби кои, според неа, отвораат простор за непотизам, преземање кадар меѓу универзитети без вистинска конкуренција, продолжување на мандатите на ректорите и деканите, како и централизација и упад во автономијата на универзитетите.
Таа ја критикува и, како што наведува, нетранспарентноста во подготовката на новиот закон.
„Она што е најсимптоматично е што министерката Весна Јаневска го крие тимот кој го пишувал законот“, наведува Дескоска.
За разлика од тоа, посочува дека работната група што го подготвувала ЗВО од 2018 година била јавно објавена и процесот бил „долготраен и инклузивен“, со учество на универзитети, професорски и студентски пленум и синдикати.
„Затоа и овој пат се оди по полесниот пат: да го смениме законот, а не да го примениме“, заклучува Дескоска во својата објава.
Ј. Ѓ.
