Иранскиот функционер за кој се шпекулира дека би можел да биде посредник со администрацијата на Доналд Трамп, некогаш јавно се пофалил дека лично тепал демонстранти додека бил млад полициски командант во Исламската Република, пишува Си-Ен-Ен.
Мохамад Багер Галибаф, претседател на иранскиот парламент, никогаш не криел дека имал активна улога во задушувањето на протестите против режимот.
„Постојат фотографии од мене како сум на мотор… ги удирам (демонстрантите) со дрвени стапови… бев меѓу оние што тепаа луѓе на улица и горд сум на тоа“, се слуша како вели Галибаф во аудио снимка од 2013 година, осврнувајќи се на протестите од претходните години.
Во последните недели, додека американско-израелската кампања елиминираше дел од врвното раководство на Иран, Галибаф се наметна како една од највисоките преостанати цивилни фигури, дел од сè помалиот круг функционери кои ја креираат реакцијата на земјата.
За 64-годишниот Галибаф, безбедноста на Исламската Република отсекогаш била апсолутен приоритет. Неговите јавни настапи постојано ја нагласуваат потребата од отпор, национална сила и спротивставување на надворешниот притисок, наместо компромис.
Затоа не изненадува што речиси секојдневно преку социјалните мрежи испраќа пораки на пркос кон САД и Израел.
Претседателот Доналд Трамп изјави дека САД водат „многу сериозни разговори“ и дека работат со „најпочитуван човек“ во Иран, но одби да го именува.
„Работиме со луѓе кои ги сметам за разумни и стабилни. Тие се многу почитувани и можеби некој од нив ќе биде токму тоа што го бараме“, изјави Трамп за Си-Ен-Ен.
Некои извештаи посочија дека станува збор токму за Галибаф, но тој брзо ги демантираше тврдењата за какви било преговори меѓу Техеран и Вашингтон.
„Нема никакви преговори со САД. Лажните вести се користат за манипулација со финансиските и нафтените пазари и за извлекување од ќор-сокакот во кој се наоѓаат САД и Израел“, напиша тој на социјалната мрежа X.
И пред избувнувањето на војната, Галибаф предупредуваше дека евентуален конфликт нема да остане локален.
„Секоја војна во регионот нема да биде кратка и нема да биде ограничена на една страна или на одредена географија“, изјави тој во интервју за Си-Ен-Ен кон крајот на јануари.
Експертите сметаат дека Галибаф има врски со сите центри на моќ во Иран, што му дава клучна улога во секој можен договор.
„Тој е човекот што ја води играта“, вели Хамидреза Азизи од Германскиот институт за меѓународни и безбедносни прашања.
Според него, Галибаф е повеќе ориентиран кон моќ отколку кон идеологија и често покажува прагматичен, дури и „макијавелистички“ пристап – целта ги оправдува средствата.
Во текот на кариерата, тој останал доследен на Исламската револуција од 1979 година и на регионалните амбиции на Иран.
Како тинејџер се приклучил на Револуционерната гарда (ИРГЦ) за време на војната со Ирак во 1980-тите, што ја означило неговата долгорочна поврзаност со оваа моќна структура.
Подоцна командувал со воздухопловните сили на гардата и се фалел со своите пилотски способности. Во видео од 2024 година се гледа како управува авион додека се приближува кон Бејрут за време на израелски напади.
Галибаф важи за функционер кој секогаш ја става безбедноста на прво место.
Учествувал во задушувањето на студентските протести во 1999 година, а како полициски началник бил одговорен и за сузбивањето на нови демонстрации во 2003 година. Имал важна безбедносна улога и за време на масовните протести по спорните избори во 2009 година.
Сепак, покрај безбедносниот профил, тој има и репутација на ефикасен менаџер, благодарение на 12-годишниот мандат како градоначалник на Техеран, каде модернизирал инфраструктура и спровел големи урбанистички проекти.
Неговото време на таа функција, сепак, било проследено со обвинувања за корупција, кои повторно се појавија кога неговото семејство беше поврзано со значителен имот во странство.
Галибаф повеќепати се обидувал да стане претседател, но без успех. На последните избори завршил трет со околу 14% од гласовите.
Неговата главна база на моќ денес е парламентот, каде од 2020 година ја извршува функцијата претседател, со поддршка од врховниот лидер Али Хамнеи, кој загина во воздушен напад на почетокот на војната.
Тој останал тесно поврзан со Хамнеи и со Револуционерната гарда, а во одредени периоди имал и судири со други конзервативни фигури, вклучително и поранешниот претседател Ибрахим Раиси.
Воедно, бил меѓу првите што го поддржале синот на Хамнеи, Моџтаба, кој сега ја презеде функцијата врховен лидер.
Доколку навистина стане главен преговарач во име на Иран, неговото досегашно делување покажува дека ќе се води од логиката на сила и одвраќање, а не од компромис.
Редакција Фронтлајн
