Во вториот круг од локалните избори, одржан на 2 ноември 2025 година во 32 општини и Град Скопје евидентирани се вкупно 19.287 неважечки гласачки ливчиња на изборите за градоначалници, што претставува околу 5,6% од сите употребени ливчиња.
Според податоците на Државната изборна комисија (ДИК), од вкупно 345.525 гласачи кои излегоа на гласање во вториот круг, 19.287 ливчиња се евидентирани како неважечки. Во Град Скопје од 167.575 гласачи, 10.528 гласачки ливчиња биле неважечки, односно речиси секое шеснаесетто ливче било поништено (6,3%). Излезноста во Скопје во вториот круг изнесувала 35,33%, додека на национално ниво таа била 47,16%.
За споредба, во првиот круг од изборите за градоначалници, одржан на 19 октомври 2025 година, од 885.085 гласачи, 53.724 ливчиња биле неважечки (6,1%). Во Град Скопје, пак, бројот на неважечки ливчиња достигнал 12.270, што претставува повеќе од една петтина од сите неважечки гласови на национално ниво.
Компаративен преглед на неважечки ливчиња и излезност:
| Избори | Вкупно гласачи | Неважечки ливчиња | Процент |
| Локални 2017 – прв круг | – | 44.481 | – |
| Локални 2017 – втор круг | – | 12.284 | – |
| Локални 2021 – прв круг | 911.314 | 19.127 | 2,1% |
| Локални 2021 – втор круг | 532.804 | 10.216 | 1,9% |
| Локални 2025 – прв круг | 885.085 | 53.724 | 6,1% |
| Локални 2025 – втор круг | 345.525 | 19.287 | 5,6% |
Трендот јасно покажува дека бројот на неважечки гласачки ливчиња континуирано расте. И додке една од причините особено во 2017 година, беа технички грешки при пополнување на гласачките ливчиња или недоволна информираност на гласачите, во последните два циклуса на локални избори поголем дел од гласачите намерно поништуваат ливче како форма на „протестно гласање“.
Долгогодишното искуство на ЦИВИЛ мониторингот на изборите покажува дека големиот број неважечки ливчиња е сигнал до кандидатите и локалните власти дека значаен дел од граѓаните изразува недоверба кон сите учесници во изборниот процес. Ако некогаш гласачите често гласаа ‘против’ конкретна политичка опција, сега тие изразуваат опомена до сите учесници на изборната трка.
Големиот број на неважечки ливчиња на локалните избори во Скопје и на национално ниво отвора прашања за изборната едукација, функционирањето на изборниот процес и ефективноста на системот за обезбедување тајност на гласањето, но можеби најмногу како да се врати довербата на граѓаните во изборните процеси.
Изборната транспарентност и ефективност бара преиспитување на изборниот систем и довебата во него, но и структурирано преземање на конкретни мерки (практични, реални и проверени во пракса во регионот и Европа) за намалување на процентот на неважечки гласачки ливчиња на идни избори.
Б. Јордановска / Цивил Медиа
