Европската вселенска агенција (ESA) објави сензационални нови снимки од својата сончева мисија Solar Orbiter, кои за првпат откриваат крупен план на магнетното „срце“ на Сонцето во движење — токму кај неговиот јужен пол.
Составената фотографија, направена во март 2025 година од осумдневни набљудувања, покажува светлечки лакови што се виткаат околу поларната област — траги од магнетни структури кои се движат со изненадувачка брзина кон рабовите на Сонцето. Научниците се изненадени: магнетното поле се пренесува кон половите многу побрзо од предвиденото.
„За да го разбереме магнетниот циклус на Сонцето, сè уште ни недостасуваше сознание за тоа што се случува на половите,“ вели Сами Соланки, директор во Институтот „Макс Планк“ за истражување на Сончевиот систем во Германија. „Solar Orbiter конечно ни го дава токму тој недостасувачки дел од сложувалката.“
Тајната на магнетниот циклус
Магнетизмот на Сонцето се движи во циклус од приближно 11 години, во кој магнетните линии се извиткуваат, менуваат поларитет и повторно се создаваат — предизвикувајќи појави како сончеви дамки, ерупции и големи соларни бури. Во сржта на овој процес се наоѓа бавниот „магнетен транспортер“ на плазма, кој ги носи магнетните линии од екваторот кон половите, па потоа повторно назад во длабочините на ѕвездата.
До сега, половите на Сонцето беа речиси непристапни за директно набљудување — и од Земјата, и од претходните сончеви мисии. Но во март оваа година, Solar Orbiter ја накриви својата орбита за 17 степени, што ѝ овозможи на камерата прв пат да „ѕирне“ преку јужниот раб на Сонцето.
Брзи магнетни струи на јужниот пол
Научниците користеле две клучни инструменти — Polarimetric and Helioseismic Imager (PHI) и Extreme Ultraviolet Imager (EUI) — за да ги мапираат движењата на жешката плазма и магнетните полиња на сончевата површина. Податоците покажале дека огромни ќелии од врела плазма, наречени супергранули, кои се по неколку пати поголеми од Земјата, ги носат магнетните линии кон поларните области со брзина меѓу 32 и 72 km/h.
„Супергранулите на половите делуваат како трагачи,“ објаснува Лакшми Прадеп Чита, водечки автор на студијата. „Тие ни овозможија за првпат да ја видиме поларната компонента на глобалната циркулација на Сонцето.“
Ново поглавје во истражувањето на Сонцето
Научниците сметаат дека овие резултати означуваат почеток на нова ера во истражувањето на сончевите полиња. Разбирањето на оваа магнетна „машина“ е клучно за предвидување на сончевите циклуси и космичките бури кои влијаат на Земјата и целиот Сончев систем.
Истражувањето е објавено на 5 ноември 2025 година во списанието The Astrophysical Journal Letters.
Редакција Фронтлајн
