Повеќето родители барем еднаш го имаат доживеано истото сценарио – роденденска торта, чоколади, бонбони, неколку голтки сок и веднаш после тоа децата трчаат, викаат, се смеат премногу гласно, а возрасните се согласуваат околу едно: „Ги удри шеќерот“. Но дали навистина внесот на шеќер предизвикува хиперактивност или се работи за еден од најстарите и најпогрешни митови во модерното родителство?
Што велат научните студии?
Иако митот е масовно распространет, научните докази многу јасно покажуваат дека шеќерот не предизвикува хиперактивност кај децата. Уште во 1995 година, тим истражувачи објави голема мета-анализа во Journal of the American Medical Association која утврди дека шеќерот нема мерлив ефект врз однесувањето, вниманието или когнитивните функции кај децата¹. Подоцнежни студии само ја потврдија истата констатација.
Една од најпознатите студии доаѓа од Универзитетот Корнел, каде што истражувачите им дадоа идентичен пијалак на две групи деца – но на родителите од првата група им кажаа дека пијалакот содржи голема количина шеќер, иако тоа не беше точно². Резултатот беше дека родителите за кои се веруваше дека „детето примило шеќер“ го оценуваа однесувањето како поактивно, поимпулсивно и поенергично. Со други зборови, не шеќерот, туку очекувањата на возрасните ја обликуваат перцепцијата на детското однесување.
Зошто тогаш се чини дека децата се „распламтуваат“ после бонбоните?
Многу ситуации во кои децата јадат повеќе шеќер се настани што по природа се возбудливи сами по себе – родендени, излети, слави, празници. Дополнително, често има групи деца, многу стимули, музика и игра. Тоа е идеална комбинација за повисоко ниво на енергија, а не директен ефект на шеќерот.
Друг фактор е т.н. placebo ефект кај родителите. Кога родителот верува дека шеќерот предизвикува хиперактивност, тој несвесно го толкува секое побрзо движење на детето како „ефект на шеќерот“, иако претходно детето можеби се однесувало исто.
Што е со шеќерот и здравјето?
Важно е да се каже дека иако шеќерот не предизвикува хиперактивност, тоа не значи дека е безопасен. Прекумерниот внес е поврзан со други проблеми како кариеси, неправилна исхрана, покачен ризик од дебелина и метаболни нарушувања. Но енергијата, немирот и „експлозијата“ што ја поврзуваме со шеќерот всушност немаат научна основа.
Мит или Вистина
Шеќерот не предизвикува хиперактивност кај децата – тоа е мит што опстојува повеќе од половина век. Научните докази се конзистентни и јасни: детското однесување после торта или чоколади најчесто е резултат на контекстот, возбудата и околината, а не на биолошки ефект од шеќерот. Наместо да го обвинуваме шеќерот за хиперактивност, многу е покорисно да внимаваме на навиките, рутините и балансот во исхраната.
Извори:
Wolraich, M. L. et al. (1995). The effect of sugar on behavior or cognition in children: A meta-analysis. JAMA.
Hoover, D. W., & Milich, R. (1994). Effects of sugar ingestion expectancies on mother-child interactions. Journal of Abnormal Child Psychology.
Mayo Clinic – Sugar and hyperactivity: Is there a link?
Harvard Health Publishing – Sugar and behavior in kids
Редакција Фронтлајн
