Збунувачките пораки на Доналд Трамп за тоа што очекува од американските сојузници во војната против Иран доведоа до застој во напорите за повторно отворање на Ормускиот теснец, тврдат европски владини претставници, пишува „Политико“.
Според нив, сојузниците се во недоумица како да постапат, бидејќи од Вашингтон не пристигнале јасни барања за конкретна помош. Истовремено, постои страв дека евентуално испраќање воена опрема во регионот би можело да ги направи мета на Иран.
Повеќе од 30 земји, вклучително и поголемиот дел од членките на НАТО, се обврзале да вложат „соодветни напори“ за повторно воспоставување на поморскиот сообраќај низ оваа клучна трговска рута, откако Трамп ги нарече „кукавици“ оние сојузници кои не понудиле помош.
Сепак, според официјални лица од седум европски земји, разговорите засега се во рана фаза.
„Би сакале повеќе предвидливост, јасност и стратешко размислување“, изјави германскиот министер за одбрана Борис Писториус, додавајќи: „Ќе почекаме и ќе видиме.“
Контрадикторни пораки и растечка дистанца од Вашингтон
Бавниот напредок во разговорите се припишува на контрадикторните пораки што Трамп ги испраќа повеќе од три недели по почетокот на војната.
Првично тој ги критикуваше сојузниците поради недоволна поддршка, потоа изјави дека не му се потребни, додека истовремено не даде јасни насоки како тие би можеле да помогнат.
Оваа ситуација, според европски извори, ја отсликува и зголемената самодоверба на Европа, која сè повеќе се оддалечува од автоматско усогласување со Вашингтон, особено бидејќи за војната не била консултирана.
„Овој конфликт го прекршува меѓународното право“, изјави германскиот претседател Франк-Валтер Штајнмајер, нагласувајќи дека аргументот за непосредна закана не е убедлив.
„Двојни стандарди“ во односите САД – Европа
Некои европски престолнини ја гледаат ситуацијата како пример за двојни стандарди.
Американските власти со години ги повикуваа европските партнери да се фокусираат на сопствената одбрана и поддршката за Украина, за Вашингтон да може да се концентрира на други региони. Сега, пак, се очекува Европа да се ангажира на Блискиот Исток.
„САД ни бараше да се грижиме за нашата безбедност и за Украина, а сега одеднаш треба да се занимаваме и со Блискиот Исток и глобалните синџири на снабдување“, изјави еден висок европски функционер, оценувајќи ја ситуацијата како „апсурдно недоследна“.
Од Белата куќа нема конкретен коментар за барањата до сојузниците, но беше наведено дека американската војска работи на спречување на обидите на Иран да го затвори теснецот и да го наруши протокот на енергенси.
Каква помош може да понуди Европа?
Во отсуство на конкретни барања, сојузниците се ограничуваат на дипломатски активности – состаноци, изјави и политичка поддршка.
Обединетото Кралство најави дека ќе организира безбедносен самит во блиска иднина, додека министрите за надворешни работи на Г7 ќе разговараат за ситуацијата на состанок во Франција.
Целта е координација на ставовите со Вашингтон и разгледување на можностите за повторно отворање на поморските рути во Персискиот Залив.
Според експертите, Европа има потенцијал да придонесе со воена поддршка, особено преку испраќање воени бродови за придружба на конвои и операции за расчистување морски мини.
Европските земји располагаат со значително поголем број бродови за противминска заштита во споредба со САД, што би можело да биде клучен фактор во обезбедувањето на теснецот.
Сепак, ваквите чекори ќе зависат од развојот на ситуацијата на терен.
„Борбените дејства мора да се намалат, ако не и целосно да престанат, пред да се размислува за обезбедување на теснецот“, изјави британски одбранбен претставник.
Сојузниците не сакаат да бидат вовлечени во конфликтот
Сè додека САД не ја разјаснат својата стратегија и не ги прекинат непријателствата, европските партнери веројатно ќе останат воздржани.
„Сојузниците не се согласуваат да бидат вовлечени во војна што не ја започнале, без јасна слика за тоа што САД планира да направи“, изјави дипломат од НАТО.
„Засега сме горди на нашето ‘не’“, додаде тој.
Редакција Фронтлајн
