КЕЈП КАНАВЕРАЛ – Ракетата „New Glenn“ на вселенската компанија „Blue Origin“ претрпе сериозна аномалија за време на копнениот статичен тест на моторите (познат како hotfire) во четвртокот вечерта. Видеоснимките од станицата на Вселенските сили во Кејп Канаверал, Флорида, покажуваат масивна експлозија на ракетата директно на лансирната рампа.
„Сите вработени се на број и се безбедни“, објави основачот на компанијата, Џеф Безос, на платформата Х. „Прерано е да се знае основната причина, но веќе работиме на нејзино откривање. Многу тежок ден, но ќе го обновиме она што треба да се обнови и ќе се вратиме на летање. Вреди за трудот.“
Овој инцидент се случува само неколку дена откако компанијата ги најави плановите за враќање на „New Glenn“ во функција, по дефектот за време на третиот лет на 19 април, кој предизвика истрага од Федералната управа за воздухопловство на САД (FAA). За време на априлската мисија, првата фаза од ракетата (бустерот) успешно слета на платформа во океанот, но горниот дел не успеа да го испорача товарот – сателитот „BlueBird 7“ на AST SpaceMobile – во безбедна орбита. Четвртата мисија на „New Glenn“ требаше да понесе 48 сателити за широкопојасната констелација „Amazon Leo“.
Реакции од институциите
Федералната управа за воздухопловство (FAA) потврди дека е запознаена со инцидентот. „Овој тест не беше во опсегот на активности лиценцирани од FAA. Немаше никакво влијание врз воздушниот сообраќај“, се вели во соопштението.
Шефот на НАСА, Џаред Ајзакман, исто така се огласи по повод експлозијата: „Вселенските летови не простуваат, а развојот на нови капацитети за лансирање тежок товар е извонредно тежок. Ќе работиме со нашите партнери за поддршка на темелна истрага за оваа аномалија, ќе ги процениме краткорочните влијанија врз мисиите и ќе се вратиме на лансирање ракети“.
Вселенските сили на САД соопштија дека нивните претставници веќе координираат со „Blue Origin“ за да се утврди точната причина. Тие нагласија дека ваквите операции вклучуваат развојни системи и технологии во подем, поради што тестирањето секогаш носи вроден ризик од аномалии.
Подемите и падовите на „New Glenn“
Дебитантскиот лет на првата орбитална ракета на „Blue Origin“ во јануари 2025 година беше оценет како успешен, иако компанијата тогаш не успеа да го врати бустерот на платформата. Вториот лет во ноември 2025 година помина беспрекорно – бустерот слета безбедно, а ракетата ја испрати важната мисија на НАСА, „Escapade“, на нејзиното патување кон Марс.
Реупотребливоста на бустерите е клучна за намалување на трошоците за лансирање. Доколку „New Glenn“ постигне конзистентен успех во овој сегмент, би можел сериозно да ја загрози доминацијата на „SpaceX“ со нивните ракети „Falcon“.
Влијание врз лунарните амбиции и програмата Артемида
Во јануари оваа година, „Blue Origin“ објави дека ги паузира летовите на својата ракета за вселенски туризам, „New Shepard“, на две години, за целосно да се фокусира на развој на лунарни лендери за човечки екипаж. Компаниите на Безос и Илон Маск („SpaceX“) имаат договори со НАСА за развој на возила способни да пренесуваат астронаути на површината на Месечината во рамките на престижната програма „Артемида“ (Artemis).
Министерот за транспорт, Шон Дафи, кој претходно ја вршеше и должноста в.д. администратор на НАСА, во октомври испрати јасно предупредување до двете ривалски компании. Тој посочи дека НАСА може да го искористи лунарниот лендер на „Blue Origin“ за враќање на луѓето на Месечината во 2028 година, доколку „SpaceX“ премногу доцни со развојот на нивната мегаракета „Starship“.
„Ако SpaceX доцни, а Blue Origin може да го направи тоа пред нив, секоја чест за Blue Origin. Но… нема да чекаме на една компанија. Ќе одиме напред и ќе ја добиеме втората вселенска трка против Кинезите“, изјави тогаш Дафи.
Останува нејасно како експлозијата од четвртокот ќе влијае врз лунарните амбиции на „Blue Origin“. „Ќе обезбедиме информации за какви било влијанија врз програмите Артемида и Базата на Месечината штом ќе станат достапни“, заклучи Ајзакман.
Редакција Фронтлајн
