Денот на Европа, 9 Мај, денот на прочуената Ода на радоста, денот на победата над фашизмот, македонските граѓани оваа година, покрај пандемиските услови, го дочекaa и во надеж за конечно отпочнување на претпристапните преговори со Европската Унија. Стремежот на македонската независна држава и патот кон демократските и западни вредности вирее денес, но виреел и низ минатото. Нашата татковина, историски, била на вистинската страна тогаш, а на вистинската траекторија е и 70-тина години подоцна.
Антифашизмот и поуките од Втората светска војна, несомнено, претставуваат исклучително значајно историско наследство. По завршетокот на војната, антифашизмот искрено прераснува во неизоставен дел од системот на вредности и култури, цивилизациска придобивка и ѕвезда водилка за единствениот пат кон мирољубива иднина. Антифашистичките вредности, како држава сме ги манифестирале и промовирале повеќе пати, а во денешниот контекст, поддршката за членството во ЕУ како стратешки приоритет на Северна Македонија е исправен пред огромни предизвици.
Од една страна, високата поддршка која граѓанството ја дава за исчекорот напред кон заедницата на држави, а од друга страна и јасното декларирање „за“ на сите сериозни политички чинители дека истите, говори дека нашата земја не сака само формално и географски да е дел од најстариот континент, туку и суштински и вредносно. Европеизација на младата македонска демократија е трнлив пат, по кој како земја се соочивме и се соочуваме со предизвици со кои не многу земји се соочиле.
Токму тие болните, нужни компромиси, се причина плус за важноста на Денот на Европа во моменталниот контекст. Последните официјални и неофицијални изјави кои доаѓаат од ЕУ за нејзино проширување, сосема оправдано ја интригираат јавноста. Контроверзните најави за можно двојство и своевидна изолација на македонските европски аспирации, не може, а да не нѐ загрижат како граѓани. Среќа во несреќа, условно кажано, е што некои од највлијателните играчи од Унијата, не ги кријат своите ставови согласно со кои скопскиот и тиранскиот пат кон Брисел остануваат вкрстени и со цел да продолжат заедно. Ваквите демонстративни изјави укажуваат дека во Европската Унија уште има европско и дека гломазноста и системот на одлучување можеби се нејзини аномалии, ама дека со истите сепак членките ќе мора да се изборат.
Еден од униските постулати е кредибилноста и начелото дека зборот е збор. Одговорноста тежи, кредибилитетот е суштина, а токму одговорното и кредибилно постапување на Унијата ќе биде можно само ако таа ги уважи сопствените препораки и конечно даде зелено светло за почетокот на преговори за двете соседни земји. Без да заборавиме дека тоа е само почеток на преговори, прилично долги и макотрпни, а перипетии дополнително претстојат, знаејќи ја формата на крајната согласност за прием на нови членки.
Ако на Одата на радоста која ја диригираат во прекрасниот Брисел, знаат да се радуваат граѓаните на 27 земји членки, зошто тоа да не бидат и граѓаните на Северна Македонија и Албанија. Радоста е реална само кога е споделена, а деветтиот мајски ден не учи дека историјата не треба да се повтори за да мора да ја совладаме лекцијата — она европското и антифашистичкото живее и на овие простори.
Иван Дургутов
