Антропскиот принцип вели дека основните параметри на Универзумот, како што е јачината на основните сили, се фино подесени за да го поддржуваат животот. Дали ова е вистина или не или дали е достојно за научно истражување, жестоко се дебатира. Нов научен труд предлага некои начини на кои ова сега може да се тестира и можеби за прв пат ја става темата под научна проверка.
Идејата за антропскиот принцип беше првпат предложена од физичарот Брендон Картер во 1973 година. Предлогот на Картер беше поднесен на конференција за одбележување на 500-годишнината од раѓањето на Никола Коперник. Принципот се обидува да го рационализира очигледното „фино подесување“ на различни универзални параметри кои поддржуваат космос каде што можат да постојат набљудувачи како луѓето. Ако параметрите се малку поинакви, животот можеби не еволуирал.
Постојат две верзии; Слабиот антропски принцип кој претпоставува дека го набљудуваме универзумот како компатибилен со самото наше постоење затоа што, според аргументот, ние не би биле тука да го набљудуваме ако не постоиме! Потоа, тука е Силниот антропски принцип кој оди многу подалеку, наведувајќи едноставно дека универзумот мора да има параметри кои го прават животот возможен.
Наука за филозофијата? Во секој случај, за теоријата да биде од каква било корист, мора да биде можно да се тестира. Досега се сметаше дека антропскиот принцип е надвор од можноста да се тестира. Трудот, објавен во Журналот за космологија и физика на астрочестички е од авторите Немања Калопер од Универзитетот во Калифорнија и Александар Вестфал од Deutsches Elektronen-Synchrotron. Тие за прв пат предлагаат начин на кој принципот може експериментално да се тестира.
Антропскиот принцип предлага дека ако универзумот се развива како место каде што нашиот живот базиран на јаглерод може да еволуира, тој мора да започнал со многу специфичен сет на параметри. Гравитациската константа, Планковата константа и електронскиот полнеж се такви параметри што, да беа различни на почетокот на времето, универзумот ќе беше многу поинаков, навистина многу поинаков.
Калопер и Вестфал ги идентификуваат почетните параметри што ги подразбира антропскиот принцип и моделираат како би еволуирал универзумот. Тогаш би било можно да се спореди резултатот со космосот што се набљудува денес. Секоја варијанта помеѓу моделот и набљудуваниот универзум би обезбедила мерка за валидноста на принципот.
Постојат голем број на предвидувања за кои тимот вели дека може да се користат како мерка, вклучувајќи ја „космичката инфлација“ и природата на темната материја. Можеби сега е фрустрирачки блиску до докажување на, на некој начин, валидноста на принципот, но сепак нè делат уште неколку години од тоа да можеме да ги добиеме сите потребни докази. Дотогаш, антропскиот принцип останува многу интересен куриозитет.
Извор: UniverseToday.
Подготви: Ј. Ѓ.
Прочитајте и…
