На 13 април 2029 година, астероидот Апофис со дијаметар од 375 метри ќе направи редок и драматично близок прелет покрај Земјата. Иако прелетот ќе биде безбеден, тој ќе помине на помало растојание од некои орбити на вештачки сателити, што го прави уникатна можност за наука и за планетарна одбрана.
Европската вселенска агенција (ESA) се подготвува за оваа средба со мисијата „Рамзес“, која се планира да биде лансирана во 2028 година. Ако добие зелено светло на министерскиот состанок на ESA во ноември, „Рамзес“ ќе се упати кон Апофис, ќе се состане со него пред блискиот прелет и ќе го придружува за време на неговото минување крај Земјата.
Наука во реално време – одблиску
Целта на мисијата е да се следи како силното гравитациско влијание од Земјата ќе делува врз Апофис. Се очекува дека плимните сили што ќе се појават при прелетот ќе предизвикаат промени во формата, ротацијата, структурата и можеби дури и стабилноста на површината на астероидот.
Овие промени ќе се набљудуваат со помош на напредни инструменти поставени на главниот брод на „Рамзес“, како и со два мали сателити од типот CubeSat, кои ќе бидат распоредени во близина на Апофис. Истражувањата ќе овозможат споредба „пред и потоа“ – нешто што ретко се случува во планетарната наука.
Малите сателити, големите ризици
Првиот CubeSat, објавен во март, ќе користи радар за да го испита внатрешниот состав на астероидот и ќе го анализира прашливиот материјал во неговата околина.
Вториот CubeSat, кој го предводи шпанската компанија Emxys, ќе се одвои од главниот брод на само неколку километри од Апофис. Ќе направи автономен маневар за приближување и ќе се обиде да слета на површината. Ако мисијата успее, овој минијатурен сателит ќе го мери и сеизмичкото однесување на астероидот.
„Слетување на астероид е многу комплексна задача,“ вели Паоло Мартино, менаџерот на проектот „Рамзес“. „Површината е неправилна, гравитацијата е слаба и постои голем ризик леталото да отскокне и да се изгуби во вселената. Но ако успееме, научната добивка ќе биде огромна.“
CubeSat сателитите, иако мали, ќе преземат ризични операции што главниот брод не може да ги направи. Тоа вклучува слетување, блиско фотографирање и директни мерења од површината.
Зошто оваа мисија е важна?
Астероиди како Апофис се редок и вреден извор на информации за потеклото и динамиката на Сончевиот систем. Но истовремено, тие се и потенцијална закана. Дознавањето како вакви објекти реагираат на надворешни сили (како гравитацијата на Земјата) ни помага подобро да разбереме како би можеле да дефлектираме опасен астероид во иднина.
„Горди сме што учествуваме во мисија со вакво значење,“ вели Хосе А. Караско, директор на Emxys. „Ова е врв на научниот и технолошкиот предизвик – следење на едно од најблиските минувања на голем астероид покрај Земјата.“
Покрај Emxys, во развојот на CubeSat сателитот учествуваат и GomSpace од Данска, GMV од Шпанија, ISAE-SUPAERO од Франција и Кралската опсерваторија на Белгија.
Emxys веќе има искуство со слични мисии – нивната опрема е вклучена и во мисијата Hera на ESA, која моментално патува кон двојниот астероиден систем Дидимос, каде ќе се анализира последицата од првиот човечки обид за дефлектирање астероид.
Редакција Фронтлајн
