Возењето во лева или десна лента не е само сообраќајно правило, туку културно-историски избор што го оформувале векови, војни и империјални влијанија. Денес најголемиот дел од светот се движи во десната лента, додека Британија и поранешните територии на Британската империја остануваат верни на левата страна од патот. Оваа разлика не е последица на безбедност или техника, туку на традиции и политички одлуки што го обликувале модерниот свет.
Средниот век и практичната причина за левата страна
Британското возење лево потекнува од средниот век. Во тоа време повеќето луѓе биле деснаци, а патиштата биле опасни и непредвидливи. Кога коњаниците и кочијашите се разминувале, ја задржувале десната рака слободна за поздравување, одбрана или вадење меч, што значело дека логично останувале на левата страна од патот. Оваа практика постепено се институционализирала и во 1773 година британскиот парламент го формализирал движењето, кое во 1835 година станало задолжително на сите патишта во државата.
Империјата го извезе моделот на левата лента
Со ширењето на Британската империја ова правило станало стандарден модел во Индија, Австралија, Нов Зеланд, Јужна Африка, Хонг Конг и голем број други територии, каде што и денес возењето лево е основното правило. Наследството на империјата останува длабоко вкоренето, што објаснува зошто огромен број држави од Азија и Океанија возат по британскиот систем.
Француската револуција и раѓањето на десната лента
Спротивно од ова, повеќето држави во светот возат десно благодарение на француската и американската традиција. Франција, исто како Британија, во средниот век возела лево, но за време на Француската револуција се вовел нов систем. Револуционерите сакале да раскинат со старите аристократски навики, па го усвоиле движењето во десната лента како симбол на нов почеток. Наполеон Бонапарт потоа го проширил овој модел низ териториите што ги освојувал, па Италија, Белгија, Холандија, Луксембург, Шпанија и голем дел од Централна Европа го прифатиле десното возење.
Американско влијание и стандардизација на модерното возење
Со подемот на Соединетите Американски Држави во 20 век, како и со масовното производство на автомобили што го предводеше Хенри Форд, десното возење станало глобален стандард што го усвоија земјите без цврст историски модел. Фордовите возила со волан на левата страна го поттикнаа ширењето на овој систем низ целиот свет, особено во земји што немале сопствена длабока традиција во патниот сообраќај.
Држави што подоцна ја менувале страната
Некои држави дури и доцна ја менувале страната на возење. Шведска, на пример, до 1967 година возеше лево, а потоа премина на десната лента во историскиот настан наречен „Dagen H“, кој беше изведен во една ноќ со масовна национална кампања. Исланд исто така премина на десно во 1968 година, а десното возење стануваше доминантен избор и поради економски причини, бидејќи возилата произведени во Европа и САД беа дизајнирани за држави што возат десно.
Зошто Британија не се префрли на десно?
Британија никогаш немала намера да се откаже од левата лента, ниту кога континентална Европа преминуваше на десно, ниту кога САД го стандардизираа својот систем. Причините се комбинација од традиција, инфраструктура и силно историско чувство на одделност во однос на континентот. Денес околу 35 проценти од светското население живее во држави што возат лево, но само 25 проценти од сите патишта се организирани според британскиот модел.
Редакција Фронтлајн
