Во пустинската долина Писко во Перу, на падините покрај реката што се спушта кон Тихиот Океан, се протега еден од најзагаточните археолошки феномени во Јужна Америка: неколку илјади правилно порамнети дупки, наредени во долги ленти кои изгледаат како да се исцртани со машинска прецизност. Со децении археолозите не можеа да се договорат кој ги направил и зошто. Сега, ново истражување конечно предлага најубедлив одговор досега, пишува Си-Ен-Ен.
Што претставуваат „дупките од Писко“?
Феноменот е познат како Пиракастилас или „дупките од Писко“ – околу 6.000 вдлабнатини, секоја длабока до еден метар, распоредени во паралелни линии што се протегаат стотици метри по пустинскиот терен. Линиите изгледаат како некаква праисториска шифра, а снимките и сателитските фотографии само ја зголемија мистеријата.
(Воздушен поглед од дрон покажува дел од „групата дупки“ на Перу. Автор: Џ.Л. Бонгерс)
Некои од најстарите хипотези тврдеа дека се работи за складишта за храна, други дека служеле за погребување, трети дека биле дел од систем за мерење на даноци или воени мобилизации. Но ниту една од овие идеји не беше потврдена.
Новата анализа го менува фокусот
Според најновите археолошки истражувања, објавени во труд цитиран од CNN, дупките не потекнуваат од Инките, како што се претпоставуваше долго време, туку многу веројатно се создадени од постарата култура Паракас, која живеела во регионот меѓу 800 и 100 п.н.е.
Истражувачите ги анализирале: структурата и распоредот на дупките, споредбата со други археолошки локалитети на Паракас, нови геодетски мерења и податоци од дронови.
Заклучокот: геометриската прецизност на редовите се совпаѓа со архитектонските и земјоделските практики на Паракас, а не со Инките.
За што служеле? Најверодостојната теорија досега
Археолозите кои го водат најновото истражување сметаат дека редовите од дупки најверојатно биле систем за попис и организации на стоки – древен начин културите да ги евидентираат ресурсите, луѓето или земјоделските приноси. Секоја дупка можела да претставува единица, група или товар, еден вид визуелно сметководство изведено на терен.
Ова сценарио смета на фактот дека Паракас имале комплексен систем на трговија и земјоделство, како и специфични начини на просторно организирање што често вклучувале долги линии и ритмични повторувања.
Иако археолозите сè уште немаат апсолутен доказ, новите анализи ја прават оваа теорија убедливо водечка.
Како изгледаат дупките денес?
Од високо, редовите изгледаат како пунктирни ленти што се протегаат низ сувата пустинска земја. Некои се правилни и кружни, други малку елипсовидни, но сите се исклучително уредно порамнети. Локалните жители долго време ги сметале за „траги од древните господари“, додека туристите неретко ги опишуваат како нешто што „не може да е направено без модерна опрема“.
Сепак, нема докази за вонземско или современо потекло – археолозите се убедени дека дупките се дело на древни перуански култури.
Зошто мистеријата траеше толку долго?
Причини има неколку: Нема пронајдени артефакти во самите дупки; Пустинската ерозија уништила биолошки траги; Локалитетот е тешко достапен и недоволно истражуван; Претходните експедиции работеле со ограничени технологии.
Дури денес, со високорезолуциски снимки, прецизни мерења и паралелни студии за културата Паракас, истражувачите конечно можат да поврзат доволно елементи во смислена целина.
Mистеријата блиску до решавање
Перу ги крие некои од најзагаточните археолошки локалитети на светот – од линиите на Наска до мегалитите на Саксахауман. Но дупките од Писко долго беа една од најнеобјаснивете појави. Сега, благодарение на новите анализи, научниците сè повеќе веруваат дека не се дело на Инките, туку на културата Паракас, и дека служеле за пописно-сметководствена функција, а не за магиски ритуали или погребувања.
Мистеријата можеби не е целосно затворена – но денес има најјасна слика досега за народот што ги создал и светот во кој тие редови дупки имале смисла.
Редакција Фронтлајн
