Со полагање венци и одавање почит на жртвите од Втората светска војна и конфликтите од 1992–1995 година, државниот врв на Босна и Херцеговина денеска во Сараево го одбележа Денот на државноста – празник што Федерацијата БиХ го признава, но кој Република Српска континуирано го оспорува. Обележувањето доаѓа во услови на постојана политичка напнатост и различни погледи за уставниот поредок во земјата.
ЗАВНОБиХ – ТЕМЕЛОТ НА ДРЖАВНОСТА И ПОЛИТИЧКИТЕ ПОДЕЛБИ ДЕНЕС
Празникот се врзува за 25 ноември 1943 година, кога ЗАВНОБиХ ја дефинираше Босна и Херцеговина како рамноправна федерална единица во новата Југославија. На тие основи, БиХ во 1992 година го обезбеди меѓународното признавање на независноста.
Иако институциите во Сараево го сметаат Денот на државноста за еден од темелните празници, властите во Република Српска не го признаваат, оценувајќи го како „наметнат“ и „комунистички“. Поради тоа, празникот се одбележува исклучиво на територијата на Федерацијата БиХ и од страна на државните институции.
САД: ЦВРСТА ПОДДРШКА ЗА СУВЕРЕНИТЕТОТ И ТЕРИТОРИЈАЛНИОТ ИНТЕГРИТЕТ
По повод празникот, американскиот претседател Доналд Трамп испрати честитка до Претседателството на БиХ, во која ги повика лидерите да ги решаваат внатрешните спорови преку дијалог и со почитување на интересите на сите три конститутивни народи.
Државниот секретар Марко Рубио во својата порака истакна дека САД остануваат „цврсто посветени“ на суверенитетот и територијалниот интегритет на БиХ.
„Овој ден е можност да се подвлечат принципите на мирот и стабилноста и да се обнови посветеноста на соработката. Со нетрпение очекуваме продлабочување на односите со сите граѓани на БиХ,“ наведе Рубио.
ЧОВИЌ: ЕВРОПСКИ ПАТ И ЕДНАКВОСТ НА НАРОДИТЕ
Лидерот на ХДЗ БиХ, Драган Човиќ, ги честиташе празничните активности со порака дека обележувањето на 25 ноември е израз на посветеност кон темелните вредности на земјата.
„Мирот, стабилноста, интегритетот и еднаквоста на трите конститутивни народи остануваат наш траен приоритет,“ порача Човиќ.
БЕЌИРОВИЌ: ДРЖАВНОСТА НА БиХ Е НЕПОБИТНА
Членот на Претседателството БиХ, Денис Беќировиќ, по церемонијата на положување венци во Сараево изјави дека државноста на БиХ и нејзините празници се „втемелени и непобитни“. Тој предупреди дека нападите врз институциите немаат ефект.
„Оние што го оспоруваат ова, не можат да ја променат реалноста. Институциите на државата постојат и ќе постојат,“ рече Беќировиќ, алудирајќи на претходните изјави на Милорад Додик.
ДОДИК: ‘КОМУНИСТИЧКИ ПРАЗНИК’ КОЈ НЕ СЕ ПРИЗНАВА ВО РС
Лидерот на СНСД и поранешен претседател на Република Српска, Милорад Додик, повторно го оспори Денот на државноста, нарекувајќи го „комунистички празник“ кој „никогаш нема да се слави во РС“.
Тој тврди дека одлуките на ЗАВНОБиХ биле резултат на „комунистички инженеринг“ и дека државата по Втората светска војна требало да биде организирана по моделот на бановини, а не како федерална единица каква што станала БиХ.
ПОЛИТИЧКАТА РЕАЛНОСТ: ПРАЗНИК СО ДВОЈНИ ЛИНИИ ИНТЕРПРЕТАЦИЈА
И додека во Сараево празникот се одбележува со симболика на државност и отпор кон фашизмот, во Бања Лука политичката елита останува на линијата на непризнавање. Празникот, иако историски дефиниран, продолжува да биде огледало на длабоките внатрешни поделби и различните визии за иднината на државата.
Извор: Index.hr / Hina
Адаптација: Редакција Фронтлајн
