Резултати од унапредена радарска техника на НАСА драматично го подобрија погледот во подповршината на Марс и отворија ново поглавје во дебатата околу мистериозната структура под јужниот пол на Црвената планета. Ново истражување заклучува дека местото кое во 2018 година беше толкувано како подземно езеро најверојатно не содржи течна вода, туку слој од карпа и прашина, објави НАСА.
Пронаоѓањето на потенцијално езеро под густата покривка од мраз пред шест години предизвика огромен научен интерес, бидејќи водата е клучен елемент во потрагата по живот во Сончевиот систем. Но најновите податоци собрани со помош на специјални маневри на вселенската леталица Mars Reconnaissance Orbiter (MRO) ја доведуваат таа хипотеза под сериозно прашање.
Студијата, објавена во Geophysical Research Letters на 17 ноември, ја водат научниците Герет Морган и Тан Пуциг, членови на тимот што работи со радарот SHARAD на MRO.
Како MRO ја гледа внатрешноста на Марс?
SHARAD е радарски инструмент кој испраќа сигнали што се одбиваат од подземни слоеви. Јачината на одразот зависи од материјалот: повеќето материјали го впиваат сигналот, но течната вода дава исклучително силен одраз – како светло насочено кон огледало.
Во 2018 година, европската мисија Mars Express откри токму таков силен сигнал и го протолкува како знак за солено, возможно течено езеро околу 1.5 км под мразот.
Но SHARAD со години не можеше да го види истиот сигнал.
Тоа се промени кога инженерските тимови на НАСА и Lockheed Martin развија тактика за т.н. „многу големи ротации“, маневар при кој MRO се врти за 120 степени за да го насочи радарот поефективно кон подлогата. Бидејќи антената се наоѓа на задниот дел од орбитерот, овој маневар ја заобиколува пречката што ја создава самата леталица и го зголемува продорот на радарскиот зрак.
Што покажа новото набљудување?
На 26 мај SHARAD конечно го „погоди“ точниот регион – област широка 20 километри, закопана под километар и пол мраз. Но наместо силен одраз, уредот регистрираше многу слаб сигнал.
Во соседно подрачје, уште едно многу-големо-вртење не откри никаков сигнал. Тоа сугерира дека феноменот забележан од MARSIS во 2018 година е исклучително локален и необичен, но не и типичен за присуство на течност.
„Овој нов сет податоци ја прави хипотезата за езеро многу тешко одржлива,“ вели Морган. „Откритието инспирираше многу креативни анализи – што е одлично за науката – но новите резултати не ја поддржуваат идејата за течна вода.“
Дали има поблиско објаснување?
Јужната поларна област на Марс има дебела мразна капа што лежи врз древен, силно кратериран терен. Повеќето радарски мапи откриваат низа нерамни структури – долини, гребени, остатоци од вулкански активности.
Морган и Пуциг сметаат дека би било можно MARSIS да детектира силен одраз не поради вода, туку поради многу мазна подземна површина, на пример древен лавин тек или други геолошки формации кои остро ги рефлектираат радарските бранови.
Нови цели за идните мисии
Иако „езерото“ можеби не постои, техниката на многу големи ротации се покажува како револуционерна. Тимот веќе планира повторно разгледување на региони како Medusae Fossae, мистериозна формација на екваторот на Марс за која некои научници се сомневаат дека крие огромни депозити на подземен мраз.
„Ако под Medusae Fossae има мраз, тоа значи ресурси токму таму каде што идните астронаути би живееле и работеле,“ објаснува Пуциг. „Екваторот е потопол, има повеќе сончева енергија – идеален за човечка мисија.“
Иако приказната за подземното езеро се менува, новата радарска техника отвора многу пошироки можности – и за науката, и за идните луѓе на Марс.
Редакција Фронтлајн
