Според анализа на The Wall Street Journal, во 2025 година забележано е рекордно иселување од САД – негативна нето миграција – повеќе луѓе ја напуштиле земјата отколку што се доселиле, нешто што не се случило од времето на Големата депресија. Податоците што ги цитира и Brookings Institution укажуваат на нето загуба од околу 150.000 луѓе минатата година.
Иако администрацијата на Доналд Трамп ова го претставува како доказ за успешна политика на депортации и рестриктивна визнa политика, реалноста е посложена: падот на имиграцијата и зголемените депортации се главната причина за негативниот биланс, но паралелно расте и бројот на американски државјани кои доброволно ја напуштаат земјата.
Негативната нето миграција – што навистина значи?
Важно е да се направи разлика меѓу две работи: намалена имиграција и зголемено иселување од САД на Американци. Според податоците, бројот на имигранти паднал на околу 2,6–2,7 милиони, во споредба со речиси шест милиони во 2023 година. Истовремено, забележани се 675.000 депортации и над два милиона таканаречени „самодепортации“.
Сепак, паралелно со ова, десетици илјади американски граѓани се преселуваат во Европа, Мексико и Канада. Стејт департментот проценува дека меѓу четири и девет милиони Американци живеат надвор од САД.
Овој тренд не може да се објасни само со политиката на депортации – туку со економски и социјални фактори и новата администрација на Трамп што ја менуваат перцепцијата за начинот и квалитетот на животот.
Европа како нов магнет
Португалија, Шпанија, Германија, Ирска и Холандија бележат драматичен раст на бројот на американски жители. Во Португалија, бројот на Американци пораснал за повеќе од 500% од почетокот на пандемијата. Во Ирска само во 2025 година се доселиле околу 10.000 Американци, двојно повеќе од претходната година.
Причините се повеќеслојни: пониски трошоци за здравствена заштита, побезбедна јавна средина, постабилни системи на социјална заштита, но и можноста за работа на далечина. Дигиталната економија го овозможи тоа што порано беше достапно само за елитата – преселба без загуба на приход.
Фактот што бројот на барања за откажување од американско државјанство пораснал за 48% во 2024 година дополнително сигнализира дека дел од иселувањето не е привремено, туку структурно.
Економија наспроти квалитет на живот
Администрацијата во Вашингтон тврди дека американската економија останува посилна од другите развиени пазари и дека високите плати се доказ за конкурентност. Но прашањето што сè почесто се поставува е: дали високата плата автоматски значи и подобар живот?
Некои иселеници наведуваат дека, иако платите во САД се повисоки, трошоците за здравство, образование и домување ја намалуваат реалната вредност на тие приходи. Во Европа, дури и со пониска номинална заработка, субвенционираните системи овозможуваат стабилност и предвидливост.
Овој тренд го отвора прашањето дали се работи за „економска мобилност“ во глобализиран свет или за постепено слабеење на довербата во американскиот модел.
Политички контекст и „Доналдов бег“
Некои коментатори трендот го нарекуваат „Доналдов бег“, бидејќи бројките растат во периодот на вториот мандат на Трамп. Сепак, аналитичарите предупредуваат дека процесот започнал и порано, со пандемијата и експлозијата на работа од далечина.
Зголемената поларизација, прашањата околу безбедноста во училиштата, пристапот до здравство и социјалната мобилност дополнително ја обликуваат одлуката за заминување.
Истовремено, локалните заедници во Европа и Азија веќе реагираат на приливот – во Барселона се појавија графити против дигиталните номади, а во Португалија растот на цените на недвижностите стана политичко прашање.
Симболика: крај на американската исклучителност?
Последен пат кога САД имале негативна нето миграција било во 1935 година. Денес, контекстот е сосема поинаков – наместо економска катастрофа, станува збор за глобална мобилност и избор.
Сепак, ако една петтина од Американците изјавуваат дека би сакале да ја напуштат земјата, како што покажуваат анкети на Gallup, тоа веќе не е маргинален тренд.
Прашањето што останува отворено е дали ова претставува доказ за економска сила – бидејќи граѓаните имаат доволно ресурси да заминат – или сигнал за ерозија на довербата во американскиот начин на живот.
Во секој случај, рекордниот одлив не е само миграциски феномен, туку огледало на длабоките структурни промени во американското општество.
Редакција Фронтлајн
