На 4 март го одбележуваме Светскиот ден за подигнување на свеста за хуманиот папилома вирус (ХПВ) – еден од најчестите вируси што се пренесуваат по сексуален пат и главен причинител на карцином на грлото на матката. Овој ден е потсетник дека станува збор за сериозен, но, превентабилен здравствен проблем, соопштија денеска од Македонската асоцијација на гинеколози и опстеричари (МАГО).
– ХПВ претставува група од повеќе од 200 типови вируси, од кои околу 40 се пренесуваат преку сексуален контакт. Се проценува дека повеќе од 80 проценти од сексуално активните лица ќе дојдат во контакт со вирусот барем еднаш во текот на животот. Кај повеќето, инфекцијата поминува без симптоми и организмот сам ја елиминира. Но, кај дел од лицата вирусот може да перзистира и со тек на време да доведе до преканцерозни промени и карцином, информираа од МАГО.
Во нашата држава, карциномот на грлото на матката е меѓу најчестите малигни заболувања кај жените. Годишно се регистрираат приближно 150 до 170 нови случаи. Инциденцата изнесува околу 20 нови случаи на 100.000 жени годишно, што е повисоко од посакуваните европски стандарди. Дополнително загрижува фактот што се регистрираат случаи и кај многу млади жени.
– Речиси 99 проценти од случаите на карцином на грлото на матката се поврзани со долготрајна инфекција со високоризични типови на ХПВ. Ова ја прави оваа болест една од ретките малигни болести што може ефективно да се превенира, потенцираа од МАГО.
Вакцинацијата е клучна превентивна мерка. Како што нагласија од МАГО, кај нас ХПВ вакцинацијата е дел од националниот календар за имунизација и се препорачува за девојчиња и момчиња во адолесцентна возраст. Вакцината е безбедна, ефикасна и обезбедува заштита од најчестите високоризични типови на вирусот.
– Сепак, опфатот со вакцинација во земјата изнесува околу 50-55 проценти, што е значително под препорачаниот опфат од најмалку 90-95 отсто потребен за колективна заштита. Ова укажува на потребата од дополнителна едукација и подигање на јавната свест, додадоа од МАГО.
Меѓународните искуства покажале дека земјите со висок опфат на вакцинација бележат драматично намалување на преканцерозните промени и на новодијагностицираните случаи на карцином на грлото на матката кај младите генерации.
Скринингот спасува животи.
– Покрај вакцинацијата, редовните гинеколошки прегледи се од суштинско значење. ПАП тестот и ХПВ тестирањето овозможуваат рано откривање на преканцерозни промени, кога третманот е едноставен и високо успешен. Важно е да се нагласи дека ХПВ инфекцијата често не предизвикува симптоми, па затоа редовните контроли се неопходни, дури и кога лицето се чувствува здраво, истакнаа од МАГО.
Нагласија дека ХПВ не е „болест на одредена група“ – туку ги засега и жените и мажите.
– Стигмата, дезинформациите и стравот можат да доведат до одложување на вакцинацијата и прегледите. Едукацијата, отворениот разговор и поддршката од здравствените институции се клучни за заштита на идните генерации. Со комбиниран пристап – висока стапка на вакцинација, организиран скрининг и информирана популација – можно е значително намалување, па дури и елиминација на карциномот на грлото на матката како јавно-здравствен проблем. Четврти март е потсетник дека превенцијата е во наши раце. Информираноста, навремената вакцинација и редовните прегледи спасуваат животи, апелираа од МАГО.
