Американските командоси кои учествуваа во високоризичната операција за спасување на пилотот длабоко на иранска територија припаѓаат на една од најнапредните единици во светот – Navy SEALs. Иако овој термин често се користи како синоним за сите специјалци, станува збор за исклучително специфична и високо обучена единица на американската морнарица со дефинирана улога и долга историја на дејствување во најопасните зони на планетата.
Значењето на името и природата на единицата
Самиот назив SEAL е акроним изведен од зборовите Sea, Air, Land (море, воздух, копно), што директно укажува на нивната способност за дејствување во сите три средини, честопати симултано. Оваа специјална единица е обучена за директни напади врз непријателски цели, извидување и водење сложени операции на специјално војување. За разлика од конвенционалните воени формации, нивната експертиза е инфилтрација зад непријателските линии, извршување прецизни задачи и брза екстракција, што ги прави идеален избор за мисии како последната во Иран.
Историски корени и пат до елитата
Иако формално се основани во 1962 година, корените на единицата се протегаат до Втората светска војна. Нивните претходници биле специјалните морнарички единици задолжени за уништување на препреки на непријателските брегови пред истоварување на сојузничките сили, познати како „луѓе-жаби“. Токму од овие нуркачки и диверзантски групи се развил концептот на модерните SEAL тимови кои денес комбинираат супериорни борбени и технолошки вештини.
Името на оваа елитна единица претставува прецизен акроним кој ги симболизира трите средини во кои тие дејствуваат со иста супериорност – морето, воздухот и копното (Sea, Air, Land). Нивниот главен фокус е насочен кон извршување директни воени акции и прецизно извидување длабоко зад непријателските линии, каде што се бараат максимална дискреција и брзина. Во нивната богата историја како клучна и најпрепознатлива операција се издвојува ликвидацијата на Осама бин Ладен во 2011 година, додека за самите методи на уфрлање, овие командоси се потпираат на нуркање, ноќни падобрански скокови или тајни копнени патишта за да стигнат до своите цели непазено.
Процесот на селекција за оваа единица се смета за еден од најтешките во светот, при што повеќето кандидати се откажуваат пред самиот крај. Темелот на нивната подготовка е програмата BUD/S, која трае повеќе месеци и вклучува екстремни физички и психички тестови. Најозлогласениот дел е т.н. „Пеколна недела“ (Hell Week) – пет дена континуирани напори речиси без сон, каде целта не е само физичката издржливост, туку и способноста за донесување критични одлуки под огромен стрес.
Зошто токму тие беа избрани за мисијата во Иран?
Спасувањето пилот зад непријателските линии е една од најчувствителните воени операции која бара брзина, координација и минимална видливост. Според достапните информации, во овој случај Израел обезбедил разузнавачка поддршка и привремено ги сопрел нападите во тој реон за да го олесни патот на командосите. Нивната способност непазено да влезат во туѓа територија, да го лоцираат целот и да го извлечат без предизвикување поширок конфликт ги прави незаменлива алатка во современите судири. Најпознатата операција на нивниот најелитен дел, SEAL Team 6, останува ликвидацијата на Осама бин Ладен во Пакистан во 2011 година.
Прочитајте и…
Драматична ноќна мисија: Американски специјалци го спасија соборениот офицер од територијата на Иран
