На 2 август 2026 година, стапија во сила новите правила за транспарентност на системите за вештачка интелигенција (ВИ), како што соопшти Европската комисија.
Брисел препознава дека вештачката интелигенција напредува брзо, што прави да биде сè потешко да се направи разлика помеѓу автентична содржина создадена од човек и содржина генерирана или манипулирана од ВИ. Ова создава нови ризици од дезинформации и манипулации од големи размери, измами, кражба на идентитет и доведување на потрошувачите во заблуда.
Новите обврски за транспарентност ќе им помогнат на луѓето да препознаат кога комуницираат со вештачка интелигенција или кога се изложени на содржина генерирана од неа, за да можат да донесуваат информирани одлуки и подобро да се заштитат од дезинформации или измами.
Обврски за транспарентност за обезбедувачите и применувачите на одредени ВИ системи
Означување и етикетирање на содржина генерирана од ВИ
Одредени содржини кои се генерирани или манипулирани од ВИ мора да бидат јасно и видливо етикетирани и да вклучуваат машински читливи ознаки. ЕУ создаде сет на икони кои можат да се користат за оваа намена. Ова се однесува на:
- Слики, аудио и видео содржини кои наликуваат на постоечки лица, објекти, места, субјекти или настани (познати како deepfakes или дипфејк).
- Алатки за препознавање емоции и биометриска категоризација.
- Текст објавен за информирање на јавноста за прашања од јавен интерес, каде што немало човечки преглед или уредничка контрола.
Транспарентност при интеракција со систем за ВИ
Корисниците мора да бидат јасно информирани кога не комуницираат со вистинска личност, туку со систем за ВИ, како на пример четбот (chatbot), ВИ агент или аватар.
Комисијата објави насоки за да им помогне на обезбедувачите и применувачите на системи за ВИ во исполнувањето на овие обврски за транспарентност. Насоките објаснуваат како може да се демонстрира усогласеноста, вклучително и преку придржување до кодекс на практики.
Спроведување на правилата и санкции
Националните органи за надзор на пазарот, Европската канцеларија за ВИ (за системите под нејзин надзор) и Европскиот супервизор за заштита на податоците (кога институциите на ЕУ се обезбедувачи или применувачи) се одговорни за спроведување на правилата за транспарентност и можат да изречат парични казни:
- До 15 милиони евра, или 3% од глобалниот годишен промет, за компании.
- До 750.000 евра за институции, тела и агенции на ЕУ.
- При изрекувањето на казните ќе се зема предвид принципот на пропорционалност за малите и средните претпријатија (МСП), како и за малите компании со средна пазарна капитализација.
Актот за вештачка интелигенција (AI Act) стапи на сила на 1 август 2024 година. Неговите одредби се применуваат етапно, при што различни обврски стапуваат на сила во различно време. Актот создава единствен пазар и хармонизирани правила за доверлива ВИ во ЕУ, истовремено промовирајќи ги иновациите и примената на вештачката интелигенција. Тој, исто така, ги адресира потенцијалните ризици по здравјето, безбедноста и основните права на луѓето, штитејќи ја демократијата и владеењето на правото. Обезбедувањето на неговото ефективно спроведување сега претставува клучен приоритет за Комисијата.
