Заштитата на слободата на медиумите е клучна за нашите демократии и за сеопфатната безбедност: ова беше главната порака од Претставникот на ОБСЕ за слобода на медиумите (RFoM), Јан Брату, за време на неговиот прв извештај пред Постојаниот совет на ОБСЕ.
„Новинарите и медиумите претставуваат општо добро од кое зависиме во донесување демократски одлуки“, изјави Брату. „Тие се највредната одбрана од манипулација со информации и информативни нарушувања, и истовремено ја зајакнуваат отпорноста на нашите демократии.“
Тој ги истакна бројните предизвици со кои се соочува слободата на медиумите низ регионот на ОБСЕ — особено поврзани со дигиталните нарушувања, одржливоста на медиумите, безбедноста на новинарите, војната и конфликтите, како и правните закани.
„Ја презедов функцијата Претставник во време кога медиумите се под притисок низ целиот регион на ОБСЕ. Предизвиците се разликуваат по суштина и интензитет, но општата слика е слика на притисок“, рече Брату.
Со информацискиот екосистем под притисок од различни страни, тој ги охрабри сите земји-учеснички да ја поддржат независноста на медиумите и ги повика да се придржуваат до своите вредности и обврски, особено до Одлуката 3/18 на Министерскиот совет за безбедноста на новинарите. Тој нагласи дека овие вредности и обврски се заедничка одговорност во обликувањето на глобалната агенда за мир и безбедност — со слободата на медиумите како составен дел.
Нагласувајќи дека мандатот на RFoM е создаден во предизвикувачки времиња, Брату ја потенцираше уникатната улога на неговата функција како столб на сеопфатната безбедност и ги нагласи трите клучни елементи: следење на медиумските случувања; преземање на функција на рано предупредување; и помагање на државите во исполнувањето на нивните обврски во однос на слободата на медиумите.
Со овој мандат како водечка сила, Брату изјави дека планира да ги адресира повеќеслојните предизвици со кои се соочува слободата на медиумите денес во регионот на ОБСЕ, на ефикасен и одржлив начин.
„Ќе развиеме јасни стандарди и политички насоки за законите за странски агенти, стратешките тужби против јавно учество (SLAPPs), управувањето со интернетот и спротивставувањето на дезинформациите, со цел зајакнување на слободата на медиумите за мир и безбедност. Оваа работа е од суштинско значење за насочување на земјите-учеснички во нивните напори за заштита и унапредување на слободата на медиумите“, рече Брату.
Брату посочи и на неодамнешното усвојување на Законот за регистрација на странски агенти од страна на Грузија и неговата примена за регистрација на медиуми и новинари како „странски агенти“ што може да се смета како обид за етикетирање и стигматизирање на независното новинарство. Тоа е проследено и со други правни обиди за ограничување или забрана на странското финансирање на независните медиуми и за давање широки овластувања на владините органи за контрола на протокот на информации.
„Во Грузија, во изминатите месеци, сведочевме на влошување на состојбата за медиумите и новинарите. Имаше напади и апсења на новинари и медиумски работници, како и очигледно непропорционална и неизбирачка употреба на сила за време на мирни протести. Јавно ги осудив овие случувања, исто како и голем број други актери, вклучувајќи ја и Тројката на ОБСЕ и Канцеларијата за демократски институции и човекови права на ОБСЕ (ODIHR). Го охрабрувам грузиското владејачко тело навремено да постапи по својата најава за ефикасно истражување на случаите на насилство и прекумерна употреба на сила. Повторно апелирам до владата да ги ослободи од притвор новинарите кои се произволно уапсени или задржани“, потенцираше Брату.
Тој јавно ја осуди и неодамнешната избрзана одлука за усвојување на законот за „странски агенти“ од страна на ентитетот Република Српска во Босна и Херцеговина. Овој закон е во спротивност со меѓународните стандарди за човекови права и обврските на ОБСЕ за слободата на медиумите. Во неговата сегашна форма, законот ќе ги стигматизира и оптовари медиумските организации што се регистрирани како невладини организации, што пак ќе го намали слободниот проток на информации.
„Со ограничувањето на пристапот на јавноста до разновидни извори на информации, се нарушува плуралистичката демократија. Ги повикав властите на Република Српска да ја суспендираат примената на овој закон“, изјави Брату.
