Спротивставените тврдења за контролата врз украинскиот град Купјанск повторно го отворија прашањето дали рускиот воен врв му доставува на претседателот Владимир Путин искривени информации за состојбата на бојното поле, пишува Financial Times, повикувајќи се на западни функционери и безбедносни извори, пренесува Index.hr.
Крајот на ноември, генерал-полковник Сергеј Кузовљев му соопштил на Путин дека руските сили го „завршиле ослободувањето на Купјанск“, по што претседателот му ја доделил Златната ѕвезда – највисокото руско воено одликување. Само три дена подоцна, украинскиот претседател Володимир Зеленски објави видео од влезот на градот, тврдејќи дека Русија не го контролира Купјанск.
Независни проценки наведуваат дека руските сили немале целосна контрола врз градот уште од почетокот на 2022 година, што ја доведе во прашање точноста на извештаите доставени до Кремљ.
Според Financial Times, западни претставници сметаат дека Путин ја продолжил војната и покрај релативно поволните мировни предлози што ги нудел американскиот претседател Доналд Трамп, делумно поради погрешни информации што редовно пристигнуваат од руската армија и безбедносните служби.
Изворите тврдат дека воените извештаи систематски ги зголемуваат украинските загуби, ги преценуваат руските предности во ресурси и ги минимизираат тактичките неуспеси. Иако Путин добива и предупредувања за растечките економски трошоци од војната, оптимистичките воени брифинзи го зацврстиле неговото уверување дека Русија може да победи.
Американскиот потпретседател Џеј Ди Венс во октомври предупреди на „темелен јаз во очекувањата“, при што, како што рече, руската страна верува дека состојбата на бојното поле е подобра отколку што навистина е, што дополнително го отежнува постигнувањето договор.
Истовремено, руската кампања за дезинформации има ефект и надвор од земјата. Според Кеир Џајлс од британскиот тинк-тенк Chatham House, Москва успешно убедува дел од луѓето околу Трамп дека Русија брзо напредува во војната.
„Доаѓа многу дезинформација од Русија. Затоа им порачуваме на нашите партнери да не веруваат во сè што Москва го тврди“, изјави Зеленски минатата недела.
Путин, пак, на маратонска прес-конференција во петокот повторно инсистираше дека руските сили напредуваат долж целата линија на фронтот и дека до крајот на годината ќе следат „нови успеси“. Коментирајќи го видеото на Зеленски, рускиот претседател тврдеше дека тој бил снимен надвор од градот и дека Украина не контролира ниту еден негов дел.
Главната личност задолжена за информирање на Владимир Путин за текот на војната е Валериј Герасимов, началник на рускиот Генералштаб и главен командант на инвазијата врз Украина. Потпирајќи се на извештаи дека украинските сили нема да дадат сериозен отпор, Герасимов во 2022 година ја предводеше почетната руска офанзива врз Кијив, замислена како брз „блицкриг“. Операцијата заврши со целосен неуспех и повлекување по нешто повеќе од еден месец.
Како што војната продолжуваше, Герасимов и тогашниот министер за одбрана Сергеј Шојгу станаа мета на жестоки критики од тврдолиниските проруски кругови, кои ги обвинуваа дека го штитат Путин од реалната состојба на терен и дека применуваат таканаречена тактика на „месни бранови“, со исклучително високи човечки загуби. Тие двајца беа и главни цели на неуспешниот бунт на лидерот на „Вагнер“, Евгениј Пригожин, во 2023 година.
„Оваа самоодржлива петља на дезинформации внатре во системот имаше директни оперативни последици“, оценува Кеир Џајлс од Chatham House. Како најилустративен пример тој ја наведува самата инвазија врз Украина, за која Путин очекувал дека ќе трае неколку дена, а која трае речиси четири години.
Во август 2024 година, Герасимов му соопштил на Путин дека руските сили го запреле украинскиот пробив во Курската област, иако украинските единици веќе зазеле делови од територијата. Ова довело до хаотични евакуации, при што загинале и цивили.
Раскорaкот меѓу триумфалистичките извештаи – вклучително и повторените тврдења за освојување на истите населени места – и реалната состојба на терен, дополнително ја продлабочил кризата во рускиот воен врв и ја заострил внатрешната конфронтација, кулминирајќи со бунтот на „Вагнер“.
„Тоа исто така објаснува зошто Русија продолжува со офанзиви со огромни загуби, наместо да ги прифати добивките што ѝ беа понудени преку договори за прекин на огнот“, додава Џајлс.
И покрај смената на Шојгу од функцијата министер за одбрана во 2024 година и чистките во воениот врв поради корупциски афери, Герасимов ја задржа позицијата и, според аналитичарите, дури дополнително ја зацврсти.
„Герасимов нуди предвидливост, иако цената за неговиот опстанок е екстремно високо ниво на загуби и бавен напредок“, изјави Дара Масикот од американскиот тинк-тенк Carnegie Endowment for International Peace. Според неа, задржувањето на Герасимов укажува дека за Кремљ во моментов внатрешната стабилност е поважна од ризични, но потенцијално одлучувачки воени операции.
Случајот со Купјанск предизвика и невообичаен бран незадоволство меѓу проруски воени блогери на Телеграм. Популарниот блогер Starshe Eddy саркастично напиша дека „е смешно како се обидуваме да парираме на уште едно видео на Зеленски со наши снимки“, додека блогерот Rybar иронично го нарече градот „Шредингеров Купјанск“, предупредувајќи дека цената на ваквите „територии земени на кредит“ се човечките животи.
Според Масикот, Путин заклучил дека тие загуби се цена што е подготвен да ја плати. „Тој го продолжи временскиот хоризонт за остварување на својата крајна цел – потчинување на Украина, било со политички или со воени средства“, оценува таа, додавајќи дека очекува Русија да се обиде да го заземе остатокот од Донецката област, и покрај многу високите загуби што тоа би ги подразбирало.
Според аналитичарите, токму оваа „самоодржлива петља на дезинформации“ има директни последици врз руската стратегија и придонесува за продолжување на офанзивите со големи човечки загуби.
