Синоќа под невообичаени безбедносни мерки и со висок степен на доверливост, во Копенхаген се одржа состанок на данскиот државен врв со цел усогласување на стратегијата во врска со кризата околу Гренланд. По околу два часа, пред новинарите излезе министерот за надворешни работи Ларс Локе Расмусен, кој изјави дека ќе побара средба со својот американски колега Марко Рубио за да се „разјаснат недоразбирањата“, пишува Index.hr.
„Мораме да разјасниме одредени недоразбирања што се појавија. Веруваме дека оваа ситуација е резултат на погрешно толкување. На пример, не е точно дека руски и кинески бродови се движат околу Нуук на Гренланд“, рече Расмусен. Тој додаде дека заедно со Вивиан Моцфелд, министерката за надворешни работи на Гренланд, ќе отпатува во Вашингтон, но дека засега не е познато кога ќе се реализира таа посета.
Станува збор за очигледен обид за смирување на тензиите и значително поблага реторика во однос на изјавите на данската премиерка Мете Фредериксен во изминатите денови. Таа, поради учеството на состанокот на таканаречената „Коалиција на подготвените“ во Париз, не присуствуваше на состанокот во Копенхаген.
Расмусен нагласи дека „САД не можат едноставно да го добијат Гренланд“, но истовремено изрази согласност со ставот на американскиот претседател Доналд Трамп дека на Арктикот постојат сериозни безбедносни предизвици.
Соработка – да, откажување од суверенитет – не
Тој изрази подготвеност за соработка и за проширување на американското присуство на Гренланд, но категорично ја отфрли можноста за предавање на суверенитетот над најголемиот остров во светот. Ниту продажба на Гренланд, за која во последните 24 часа се шпекулираше во Вашингтон, не доаѓа предвид, потенцираше Расмусен.
Сепак, состанокот во Копенхаген не беше добро примен на Гренланд. Пипалук Линге, претседателка на Комитетот за надворешна и безбедносна политика на гренландскиот парламент, изрази незадоволство што ниту еден гренландски претставник не бил поканет. Данските политичари возвратија дека проблемот бил во тоа што, поради чувствителноста на темата, сите учесници морале физички да бидат присутни во Копенхаген.
„Тие одржуваат состанок за нас – историски состанок за нас – без нас. Тоа е неоколонијалистички пристап. Оваа фрустрација постои кај гренландското население со години. Затоа и сакаме независност – немаме чувство дека сме рамноправни. Не сакаме да бидеме граѓани од втор ред“, изјави Линге за данската јавна радиотелевизија DR.
Додека анкетите на улиците на данските градови покажуваат извесно незадоволство и разочарување од реакцијата на данската влада на американските претензии, експертите за меѓународни односи во Данска немаат илузии за тоа што би се случило со Гренланд доколку Трамп истрае и стане поагресивен во своите намери.
„Американската воена машина е пресилна“
„Ако САД решат да го нападнат Гренланд, што засега е тешко замисливо, ќе останеме сами. Никој, во строго воена смисла, нема ни прст да мрдне. Никој нема да ни помогне“, изјави за DR Петер Вигго Јакобсен, доцент на Институтот за стратегија и воени студии при Данската одбранбена академија.
Според прописите, данската армија би морала да реагира во случај на напад без да чека наредба од Копенхаген, но Јакобсен смета дека каков било отпор би бил „целосно бесмислен“: „Гренланд е многу далеку, таму е исклучително студено и условите за борба се ужасни. Американската воена машина е премногу голема и премногу моќна за да може нешто да се направи“.
На прашањето на DR дали тоа значи дека поддршката од европските сојузници би се свела само на убави зборови, Јакобсен заклучи: „Секако. Никој нема да умира за Гренланд. Ниту ние немаме намера да умираме за Украина. Даваме пари и оружје, но не и животи. Ако Американците нападнат, тоа ќе биде ‘game over’. А Гренланѓаните ќе мора да се помират со тоа дека ќе имаат нов газда“.
„САД нема воено да го заземат Гренланд“
Со ова се согласува и Јакоб Линет Шмит, докторанд на Данскиот институт за меѓународни студии и експерт за одбранбена политика. Тој, исто така, не верува дека САД ќе го заземат Гренланд со воена сила, но додава дека, доколку тоа сепак се случи, Данска нема никакви реални шанси.
„Би било самоубиство да се влезе во воен судир против САД на Гренланд. Дури и со помош на европските сојузници. Точно е дека Данска има повеќе воени капацитети отколку што Трамп признава кога се потсмева со кучешки санки, но тоа сепак не е доволно“, изјави Шмит за DR.
САД разгледуваат опции за стекнување на Гренланд, вклучително и употреба на војска, соопшти Белата куќа
Американскиот претседател Доналд Трамп разговара за „низа опции“ за стекнување на Гренланд, вклучително и употреба на војска, соопшти Белата куќа.
Белата куќа изјави за Би-Би-Си дека стекнувањето на Гренланд – полуавтономен регион на Данска, која е членка на НАТО – е „приоритет на националната безбедност“.
Изјавата дојде неколку часа откако европските лидери издадоа заедничка изјава во која ја поддржуваат Данска, која се спротивставува на амбициите на Трамп за арктичкиот остров.
Трамп повтори во текот на викендот дека на САД им е „потребен“ Гренланд од безбедносни причини, што ја поттикна данската премиерка Мете Фредериксен да предупреди дека секој напад од страна на САД би значел крај на НАТО.
Белата куќа во вторникот соопшти: „Претседателот и неговиот тим разговараат за низа опции за остварување на оваа важна цел на надворешната политика и, секако, користењето на американската војска е секогаш опција на располагање на Врховниот командант“.
Американскиот државен секретар Марко Рубио, исто така, им рече на пратениците на класифициран брифинг на Капитол Хил во понеделник дека администрацијата на Трамп не планира да го нападне Гренланд, туку дека наместо тоа споменал дека би го купил островот од Данска, објавија „Волстрит џурнал“ и други американски медиуми.
Потоа, портпарол на Стејт департментот изјави дека САД „се желни да изградат трајни комерцијални односи што ќе им користат на Американците и на народот на Гренланд“.
Портпаролот додаде: „Нашите заеднички противници се сè поактивни на Арктикот. Тоа е загриженост што ја делат САД, Кралството Данска и сојузниците на НАТО“.
Редакција Фронтлајн
Данската премиерка и ЕК предупредуваат – Американско преземање на Гренланд би значело крај на НАТО
