Новата учебна 2026/2027 година на 1 септември ќе ја започнат околу 238.000 ученици, од кои приближно 174.000 основци и 64.000 средношколци. Во училишните клупи за првпат ќе седнат 14.952 првачиња.
Но зад почетокот на учебната година стои многу подлабок проблем: земјата има сè помалку деца, а демографскиот пад веќе директно ја менува училишната мрежа.
Во учебната 2016/2017 година имало 23.266 првачиња. Десет години подоцна, според досегашните уписи, нивниот број е 14.952, односно повеќе од 8.300 помалку. Бројката за годинава сè уште не е конечна, но трендот е јасен и е резултат на нискиот наталитет, иселувањето и внатрешните миграции.
Од септември привремено нема да работат 26 подрачни училишта бидејќи немаат ученици. Според информациите од прес-конференцијата на МОН, пренесени во дел од медиумите, во земјава има и 148 празни училишни објекти.
Истовремено, се намалува и бројот на паралелки. Во новата учебна година ќе има 433 паралелки помалку, од кои 222 во основното и 211 во средното образование. МОН објаснува дека се спојуваат исклучително мали паралелки, а министерката Весна Јаневска уверува дека поради оптимизацијата ниту еден редовно вработен наставник не е отпуштен.
Но сликата не е иста насекаде.
Додека руралните средини остануваат без ученици и училишта, во делови од Скопје и во други урбани средини има недостиг од простор. Од вкупно 1.023 училишни објекти, во 620 ќе се реализира едносменска настава, а капацитетите се прошируваат во 14 училишта.
Овој парадокс покажува дека образовната мрежа мора да се приспособува не само на падот на населението, туку и на неговата концентрација во поголемите градови.
МОН годинава обезбеди 622.000 учебници, но навремениот учебник е само основен услов. Посериозниот предизвик останува квалитетот на образованието. На последното тестирање ПИСА, само 34 проценти од 15-годишниците го достигнале најмалку основното ниво по математика, околу 26 проценти во читање и 35 проценти во природните науки.
Системот истовремено ја зголемува инклузивната поддршка: ангажирани се 1.358 образовни асистенти во основното и 166 во средното образование, а за март 2027 година е најавено ново зголемување на платите во образованието од 7,5 до 10 проценти.
Новата учебна година, затоа, почнува со две спротивни слики: празни училишта во едни средини и потреба од нови училници во други.
Главното прашање повеќе не е само како да се управува со систем со сè помалку ученици, туку дали реорганизацијата ќе донесе подобро образование за децата што остануваат во него.
Извор: ЦИВИЛ МЕДИА
