Во најновата епизода од балканскиот серијал „Како да се дефокусира јавноста кога губиш контрола“, Александар Вучиќ реши да си игра Мојсеј или некој сличен лик од епските приказни и легенди. Откако Приштина презеде мерки на северот од Косово, Вучиќ се закани дека ќе го смени текот на реката Ибар за да ги казни тамошните власти.
Еве како експертите, здравиот разум и меѓународното право гледаат на овој „грандиозен“ потфат.
Наратив: Господарот на водите и старите фантазии
Оваа наводно „нова“ идеја за формирање експертска група за Ибар со која ќе се казни Косово, воопшто не е нова. Станува збор за рециклирана националистичка фантазија од 1985 година, од времето на Меморандумот на Српската академија на науките и уметностите (САНУ), кога радикалните кругови сонуваа дека преку пренасочување на реката практично ќе го „избришат“ Косово.
Денес, аналитичарите ова го гледаат исклучиво како евтин политички фолклор и очаен обид на Вучиќ да создаде идеолошко-пропагандна магла. Целта е да обезбеди алиби за сопствената политичка немоќ, симулирајќи дека држи „нуклеарна опција“ во рацете и глумејќи спасител пред апокалипса што самиот ја измислува.
Дали се работи за изводлив проект?
Колку е реална оваа мегаломанска замисла? Според хидролозите, исто колку и градење кули во воздух.
Апсурд на векот: Познати експерти од Србија, како професорот Јован Деспотовиќ, целата идеја ја нарекоа „месечарење“ и инженерска бесмислица што нема апсолутно никаква врска со здравиот разум.
Епски размери: За да се пренасочи река низ карпестиот терен на Динаридите, би биле потребни невидени финансиски средства, рушење на цели планини, пробивање тунели и градење масивни брани.
Временска рамка: Додека за далеку поедноставни канали во многу поорганизирани држави биле потребни 20 години, експертите проценуваат дека „скршнувањето“ на Ибар би траело најмалку 50 години.
Водата како хибридно оружје
Ако во некој паралелен универзум овој апсурд навистина се оствари, тоа би било класично вооружување на прекуграничните водни ресурси. Ибар е клучниот извор за езерото Газивода (Ујман), кое е вистинскиот крвоток на Косово.
Еколошки и хуманитарен колапс: Менувањето на текот би значело жед и енергетски колапс, бидејќи акумулацијата обезбедува вода за пиење, за наводнување во земјоделството и ладење на термоцентралите. Но, врвната иронија во овој националистички занес е што Вучиќ целосно заборава дека во Косово живеат и Срби, кои исто така би останале без капка вода и струја.
Меѓународно право: Ибар не е приватна сопственост. Тој е меѓународна река (извира во Црна Гора, тече низ Србија и Косово, па оди кон Дунавскиот слив). Оваа идеја директно се судира со Конвенцијата на УНЕЦЕ (UNECE) за заштита на прекуграничните води, која строго забранува користење на водата како инструмент за дестабилизација, притисок или закана.
Накратко, водата можеби си тече според географијата и физиката, но политичките фантазии на Балканот очигледно одамна ја изгубиле врската со реалноста.
