Седумтемина кандидати претенденти за прертседател на државата во предизборната дебата на Македонската телевизија изразија различни ставови во однос на евроинтегративниот пат на државава, и како до се изоди тој пат. За едни нема друга алтернатива освен ЕУ, особено во новиот геополитички контекст, за други на Европската Унија не ѝ сме битни.
Кандидатот поддржан од СДСМ и Коалицијата Стево Пендаровски во однос на тоа како го толкува внесувањето на Бугарите во нашиот систем, рече дека потребни се уставни измени за да продолжиме во ЕУ.
-Јасно е дека ако влеземе во уставни промени ова што го заговараме некои од нас во однос на тоа дека Бугарите треба да ги ставиме во устав заедно со други пет делови од народи, значи ако се отвора уставот, не би требало да се отвора секој понеделник, ако го отвораме можеме да го промениме и делот на овие 20 отсто, се разбира и во делот на од суспензивно во апсолутно вето. Значи, немам дилеми околу тоа. Не велам дека само за апсолутно суспензивно треба да се менува устав, меѓутоа ако веќе го отвораме за ова што ни е главна пречка кон ЕУ треба да го направиме тоа, рече Пендаровски.
Тој праша дали тоа што Албанците, Турците и останатите се во Уставот се европска вредност или уцена? Реалноста е таа – мултиетничка, рече Пендаровски и додаде дека бараме специфични модели за да коегзистираме за доброто на државата.
Пендаровски истакна дека бугарската идеја била јасна, а тоа е – целосно да се преземе бугарската наратива, нешто што ние го одбивме.
„Останува уште овие три и пол илјади Бугари да ги ставиме во Уставот, заедно со уште пет други делови на народи. Тоа не е ништо чудно“, рече Пендаровски.
Кандидатката на ВМРО-ДПМНЕ за претседател Гордана Силјановска Давкова вели дека требаше национален консензус за Преговарачката рамка.
Таа не беше јасна и покрај тоа што другите кандидати и поставија директни прашања за тоа – како без уставни измени до ЕУ, кога ставот на ЕУ е јасен дека нема да се смени Преговарачката рамка?
– Јас не го перцепирав како земи или остави. Апсолутно така не е. Од што се водам јас? Се водам од националниот и државниот интерес. Не смеело да се оди во Брисел без да се постигне консензус. Информацијата за Преговарачката рамка од Османи е апсолутно нешто непознато. Очекував да се одбие, да опстои претседателот на одбивањето на Преговарачката рамка и да се повика на националните и државните интереси. Ова не е завршена работа и мислам дека треба да се преобмисли, оцени Силјановска Давкова.
Претседателскиот кандидат на ГРОМ и „Храбро за Македонија“ Стевчо Јакимовски смета дека ние не сме и битни на Европската Унија, и смета дека и ние исто така треба да поставуваме услови ако нè сака ЕУ како членка.
-Колку тие ни се битни нам, толку и ние им сме битни. Од тие причини и ние исто така треба да поставуваме услови. Крајно дегутантно е да се однесуваме сервилни. Република Макеоднија во услови кога имаме земи или остави, тие однапред знаат – земи, ние не сме рекле остави, смета Јакимовски.
За кандидатот на ДУИ и Европскиот фронт Бујар Османи, овој прозорец на можности не смее да се пропушти.
-Често се кажува дека членството во ЕУ колку е меритократски е и геополитички. Сега вратата е отворена пак заради војната во Украина и ги чекаат земјите коишто ги исполнуваат условите за да влезат. После ова пак ќе се затворат вратите. Сега ни е шансата и затоа сметам дека е време за постигнување на државен консензус, вели Османи.
За кандидатката на Левица Билјана Ванковска, „главната алтернатива е дека ЕУ за која овде зборуваме е бајка, а таа е сијамски близнак со НАТО“.
-НАТО е во проксивојна во Украина така што целава работа не е онаа за која ние зборуваме и за која јас сум предавала. Во новиот мандат на претседателот светот ќе се промени. Тука мислам дека треба да се ослободиме од илузиите – бугарскиот договор кој најлесно се раскинува и Преспанскиот за кој треба малку повеќе време, оцени Ванковска.
За кандидатот на Коалицијата Вреди Арбен Таравари, треба да побараме гаранции од Европската Унија.
-Се согласувам дека Договорот со Бугарија не беше транспарентен и инклузивен. Ова е состојбата во која што е и ние мораме да побараме некаква гаранција од ЕУ. Да гарантира дека ова последниот Устав. Прва причина за тоа е што расте евроскептицизмот, истакна Таравари.
Кандидатот Максим Димитриевски од ЗНАМ истакна дека Брисел кажа дека е тешко да се промени Преговарачката рамка, но оти не е и невозможно.
– Случајот со Србија и Црна Гора тоа го потврдува. Референдумот за Преспанскиот договор беше за НАТО и ЕУ, денеска ја немаме ЕУ, рече Димитриевски
Ј. Ѓ.
