Надворешниот јавен долг продолжува значително да расте во земјите од Западен Балкан. Податоците за оваа година покажуваат натамошно зголемување на обврските кон надворешните кредитори. Од земјите во регионот, Косово има најнизок надворешен долг на Балканот, додека Северна Македонија и Црна Гора бележат највисоки бројки во регионот.
Насир Селими – професор на факултетот за бизнис и економија при Универзитет на Југоисточна Европа вели дека тоа сигнализира влошување на економско-финансиската состојба на земјата.
– Земјата сè повеќе го влошува рејтингот на меѓународните финансиски пазари. Од друга страна, негативните последици паѓаат на плеќите на населението кое уште повеќе осиромашува. Ова е уште позагрижувачки кога финансиските средства што се позајмуваат не се користат за развојни проекти и отворање нови работни места. Загрижувачки е и фактот што изворот на паричните кредити и условите под кои се позајмуваат се исти, изјави Селими за „Фронтлајн“.
Со новото задолжување од Унгарија државниот долгот ќе го пробие плафонот од 60%, далеку над дозволениот процент од 60%, алармира македонската опозиција. Вкупниот износ на заемот од Унгарската експорт – импорт банка изнесува 500 милиони евра.
Македонија ќе се задолжи од унгарската експорт Импорт банка, а според текстот на законот ќе треба да плати провизија за извршени правни услуги на независна фирма избрана од Унгарската банка. Провизијата од 70.000 евра за правни услуги ќе се плати пред повлекување на првите пари од Ексим банката.
Парите од кредитната линија се обезбедуваат со камата од 3,25 отсто, 15 години отплата и 3 години грејс-период. Ова практично значи дека кредитот ќе се отплаќа до 2039 година.
Владата најави дека 250 милиони евра ќе бидат наменети за финансиска поддршка на домашните компании, а 250 милиони за инфраструктурни проекти за општините.
Средствата од кредитот кој нема да се повлечат ќе се пресметува камата. Договорот за заемот е регулиран според законите на Унгарија, а доколку настане спор меѓу двете држави, тој ќе се решава на арбитража пред судот во Хаг.
Надворешниот долг е дел од долгот на една земја позајмен од странски заемодавачи, вклучувајќи комерцијални банки, влади или меѓународни финансиски институции.
Во целиот регион, најкритична состојба се јавува во Црна Гора и Северна Македонија, во однос на Бруто домашниот производ. Надворешниот долг на Црна Гора е 68,4 отсто, покажуваат официјалните податоци од Подгорица, надминувајќи го критичното ниво од 60 отсто според меѓународните стандарди. Северна Македонија, од друга страна, е многу блиску до ова ниво, со надворешниот долг кој достигнува 58,3 отсто од БДП.
Додека Косово е земја со најнизок надворешен долг во регионот, покажуваат податоците на Министерството за финансии на Косово. Со 580 милиони евра надворешни обврски, Приштина е единствената која не надминува ни 1 милијарда евра надворешни долгови во регионот, додека овој долг сочинува околу 6,87% од Бруто домашниот производ. Босна и Херцеговина, исто така, има прилично ниско ниво на надворешен долг, околу 22,2% од нивниот БДП. Албанија има надворешен државен долг кој достигнува 34,1% од БДП, додека надворешниот долг на Србија надминува 20 милијарди евра, што е 34,5% од домашниот производ.
Дестан Јонузи
