Уставниот суд сè уште нема закажано седница за иницијативата за оценување на уставноста на Законот за употреба на јазиците. Извори до Уставниот суд за „Фронтлајн“ информираат дека можноста оваа иницијатива да се најде пред Уставниот суд во декември. (од 11 до 15 декември).
Лидерот на опозициската Демократска унија за интеграција (ДУИ), Али Ахмети од Дебар, изјави дека етничката припадност, јазикот, знамето, националните права и Европа се неприкосновени.
-Не оддалечуваат од Европа, рушат стратешки пријателства, ја поткопуваат еднаквоста постигната со толку труд. Етничката припадност, јазикот, знамето, националните права и европската перспектива се неприкосновени! – вели Ахмети.
Поранешниот американски дипломат Даниел Сервер, професор на Универзитетот Џон Хопкинс во Вашингтон, го коментираше писмото што лидерот на ДУИ, Али Ахмети, го испрати до регионалните и меѓународните лидери. Меѓу другото, тој зборува и за законот за употреба на јазиците.
– Немам дилема за јазичното прашање. Охридскиот договор е јасен по оваа тема. Потребно е секој јазик што го зборуваат повеќе од 20% од населението да биде коофицијален со македонскиот. Не гледам како можете да ја доведете во прашање оваа обврска без да создадете повеќе проблеми отколку што веќе има Северна Македонија. Ова беше важен дел од мировниот договор од 2001 година, важно е да се зачува, пишува Сервер.
До уставниот суд се поднесени се 13 иницијативи за оцена на уставноста на целиот Закон за употреба на јазиците, како и за делови од законот. Иницијативите доаѓа од политички партии (ЛЕВИЦА и една од ВМРО ДПМНЕ додека беше во опозиција), граѓанскиот сектор и универзитетски професори се повикуваат на препораките на Венецијанската комисија за спроведување на Законот за употреба на јазиците.
Според подносителите на иницијативите Законот е неуставен бидејќи, според нив, предвидува Албанскиот јазик да биде втор службен јазик во сите институции на централната власт. Во член 2 од законот се нагласува дека државните и локалните органи се должни во сите постапки да комуницираат покрај на македонски, и на албански јазик.
– Во институциите на државната власт во Република Северна Македонија, од членот 1 став (3) на овој закон, службен јазик, покрај македонскиот јазик и неговото писмо, е и јазикот што го зборуваат најмалку 20% од граѓани на Република Северна Македонија и неговото писмо во: комуникација, употреба и спроведување во сите постапки на граѓаните пред сите органи кои ја сочинуваат државната власт…, се наведува во член 2 став 3 од Законот за употребата на јазиците.
„Во судски, управни, извршни постапки, постапки за извршување санкции, предистражни и истражни постапки, кривични и прекршочни постапки, спорни и вонпарнични постапки, како и други постапки пред судови, јавни обвинителства, како и сите се применуваат органи, тела и институции, македонскиот јазик и неговото кирилско писмо, како и јазикот и неговото писмо што го зборуваат најмалку 20% од граѓаните“ – се наведува во член 9 од Законот.
Спорен и неприменет е членот 8, во кој, меѓу другото, се предвидува и употреба на Албанскиот јазик на банкноти и униформите на полицијата и армијата.
„Банкнотите и монетите, како и поштенските марки, ќе содржат симболи кои го претставуваат културното наследство на граѓаните кои го зборуваат македонскиот јазик и неговото кирилично писмо и јазикот што го зборуваат најмалку 20 отсто од граѓаните и неговото писмо. Униформи на полиција, пожарникари, здравство; во Скопје и во општините во кои најмалку 20% од граѓаните зборуваат службен јазик различен од македонскиот јазик се пишуваат на македонски јазик и неговото кирилчно писмо, како и на јазикот што го зборуваат најмалку 20% од граѓаните. во Република Северна Македонија и нејзиното писмо, се наведува во член 8 став 1 и 3.
Дестан Јонузи
