– Состојбата со медиумите во Северна Македонија е хаотична во сите правци. Правниот аспект е импровизиран со прилагодување на законите на европските земји. Отстранувањето на членови од изворните закони и додавањето на членови мотивирани од интересите на дневната политика прекумерно го искривија законот за медиуми, вели меѓудругото во разговор за Фронтлајн. Дритон Зенку – новинар и политички аналитичар, по повод 3 Мај, Светски ден за слобода на медиумите.
ФРОНТЛАЈН: Како би ја опишале состојбата на медиумите во нашата земја?
Дритон Зенку: Состојбата со медиумите во Северна Македонија е хаотична во сите правци. Правниот аспект е импровизиран со прилагодување на законите на европските земји. Отстранувањето на членови од изворните закони и додавањето на членови мотивирани од интересите на дневната политика прекумерно го искривија законот за медиуми. Спроведувањето на законот има хаотична состојба, нелојална конкуренција, дискриминација и нездрав пазар. Во оваа ситуација, не можеме да зборуваме за слободни медиуми. Законот беше подготвен со диктирање и наметнување на петтe телевизии со мултиплекс сигнал.
Новиот закон беше подготвен според нивните барања, особено во однос на делот од државниот буџет што ќе биде наменет за медиумите. Оваа ситуација претставува вистински картел. Притисокот врз владата и медиумската агенција ги минимизираа правата на другите медиуми. Денес, во Северна Македонија, правилата ги поставуваат петте главни телевизиски станици: Сител, Канал 5, Телма, Алсат М и Алфа. Со закани дека ќе ја собориме владата, ги дефинираат правилата на играта како што тие сакаат. Не се издаваат нови лиценци за работа за телевизори со мултиплекс сигнали, фирмите поврзани со овие телевизии добиваат тендери и концесии од страна на државните институции. Во таква ситуација, не може да се зборува за позитивна состојба.
ФРОНТЛАЈН: Како го оценувате нивото на медиумските слободи и слободата на изразување?
Дритон Зенку: Како и во многу други области, Северна Македонија заостанува дури и меѓу балканските земји, а камоли меѓу западните држави. Кога има закани кон новинарите, притисок врз медиумите, корупција, судир на интереси и влијание врз уредувачката политика, не може да се зборува за слободни медиуми и слобода на изразување.
Новинарите се линчуваат на социјалните медиуми, следејќи ги политичките директиви. Кога политиката влијае и на маркетинг агенциите и одлучуваат каде ќе се емитуваат или објавуваат рекламите, не можеме да зборуваме за добра состојба на функционирање на медиумите. Денес, владини претставници ги сметаат новинарите за непријатели дури и на прес-конференции со вклучени камери.
ФРОНТЛАЈН: Кои се Вашите препораки за унапредување на медиумите и зајакнување на медиумските слободи?
Дритон Зенку: Промената бара време и волја. Времето не е на страната на подобрување на состојбата во медиумите и нема политичка волја за промена на состојбата. Дали владата е подготвена да се откаже од своето влијание врз јавниот сервис? Дали владата е подготвена да се откаже од назначувањето членови во Агенцијата за аудио и аудиовизуелни медиумски услуги? Дали владата е спремна да не влијае врз приватниот сектор во однос на тоа каде треба да се рекламира, а каде не? Дали владата е спремна да распределува буџетски средства без политички преференции? Сè додека државата не е подготвена да се откаже од своето влијание врз медиумите, ситуацијата не може да се промени. Дали постои решение?
Да, постои. Да се изрази професионализам, да се обезбеди фер конкуренција, да нема судир на интереси и сопствениците на медиумите да не се кријат зад бројни фирми што апсорбираат средства од државниот буџет. И на крај, да се донесе и спроведе соодветен закон за медиуми без влијание на политиката и олигарсите кои управуваат со одредени медиуми.
Дестан Јонузи
