Додека младите гости ја пречекувале 2026 година во преполн бар во швајцарските Алпи, славењето за миг се претворило во кошмар. Пожар што избувнал во објектот „Le Constellation“ во Кран-Монтана однел околу 40 животи, а над сто лица биле повредени, дел од нив со тешки изгореници и инхалациони повреди.
Швајцарските власти велат дека истрагата е во тек, но првичните индикации и сведоштвата се вртат околу една сцена што изгледала „инстаграмски“ – шампањски шишиња со пиротехнички прскалки, подигнати над главите во гужвата. Токму тие прскалки, според обвинителката на кантонот Вале, најверојатно дошле премногу блиску до таванот и ја активирале катастрофата.
Опасна комбинација: прскалки, таван и материјали што „го хранат“ огнот
Според обвинителката Беатрис Пилу, „сè упатува“ дека пожарот започнал од прскалки/факели поставени во шишиња шампањ што се приближиле до таванот, по што пламенот многу брзо ескалирал. Во истрагата, како што посочува и Ројтерс, се проверуваат и материјалите на таванската изолација, особено звучно-апсорбирачка пена/панели и дали тие биле поставени според прописите.
La peur du feu est ancestrale, viscérale. Comment en sommes-nous arrivés à un tel degré d’effondrement anthropologique ? #CransMontana pic.twitter.com/JxoCqoVbgE
— Philippe Herlin (@philippeherlin) January 2, 2026
Токму тука се појавува клучниот ризик кај вакви објекти: акустичните панели се прават за подобар звук, но ако се несоодветни или неправилно инсталирани, можат да станат „гориво“ што го забрзува пламенот. Ова е една од причините зошто истрагата не се фокусира само на иницијалниот пламен, туку и на тоа зошто пожарот се проширил толку брзо, објави The Guardian.
Видео во кое Си-Ен-Ен ја анализира целата трагедија:
„Флешовер“ – моментот кога просторијата се запалува одеднаш
Еден од поимите што се повторува во експертските објаснувања е „flashover“ – фаза во која топлината и чадот достигнуваат ниво што речиси сè во просторијата се пали речиси истовремено. Токму такво сценарио – брза ескалација од таванската зона – се разгледува и во јавните изјави на надлежните и во медиумските реконструкции.
Во извештајот на Си-Ен-Ен се наведува дека пожарот започнал околу 1:30 по полноќ, а сведоци зборуваат и за „експлозија“ – феномен што пожарникарите го поврзуваат со запалување на воздух/гасови во просторот, што дополнително може да ја влоши ситуацијата кога има многу чад и високa температура.
Гужва, тесен излез и паника – како минути стануваат смртоносни
Во вакви инциденти, трагедијата ретко е само „пожар“. Таа е пожар плус архитектура, плус гужва, плус секунда-две двоумење. Ројтерс пренесува дека истрагата ја разгледува бројката на присутни, евентуалната пренатрупаност и безбедносните услови.
CNN во истиот контекст пренесува сведоштва за луѓе што се обидувале да помогнат и за хаосот при обидите за извлекување, а дел од сведоците зборуваат и за тела на улица по евакуацијата.
Летиција Плејс, 17-годишна девојка од Лозана, која се забавувала, го раскажала своето страшно бегство од пожарот, велејќи дека имало гужва на тесниот излез што им го отежнувало поминувањето на другите.
„Првите скали се прилично лесни за поминување бидејќи се широки и сè тоа. Но, потоа, тука е малата врата каде што сите туркаа, и така сите паднавме, бевме натрупани еден врз друг, некои луѓе гореа, а некои беа мртви до нас“, изјави тинејџерката за Ројтерс.
Локалниот жител Самуел Рап, 21, бил сведок на тие последици.
„Имаше луѓе што врескаа, а потоа луѓе што лежеа на земја, веројатно мртви.“
Едмунд Кокет изјави за RTL Германија, филијала на CNN, дека видел „тела на улиците“ и млади луѓе „тотално изгорени во лицето“, на кои им недостасувале прсти.
Човек што живеел во близина на Ле Констелашн, кој истрчал да им помогне на луѓето што бегале од запалената зграда, опишал како барал излез за итни случаи зад барот и нашол заглавена врата од луѓе што се обидувале да излезат. Човекот, Паоло Камполо, изјави за францускиот медиум „20 минути“ дека побарал помош од капетанот на пожарникарите, но набрзо решил самиот да интервенира.
„Не чекавме. Со некој што случајно поминуваше, ја скршивме вратата и ги извадивме луѓето“, рече Камполо од болнички кревет.
Д-р Роберт Ларибау, раководител на итна медицинска помош во Универзитетската болница во Женева, за Си-Ен-Ен изјави дека повеќето пациенти што ги примила болницата биле на возраст од 15 до 30 години, многумина со „екстремно сериозни повреди“ предизвикани од удар на ветерот и евентуално обратно провевување.
(ВИДЕО) Како се проширил пожарот во швајцарскиот бар, проблеми со евакуацијата – Што досега се знае
119 повредени, идентификувани 113 лица
Според официјалните информации, 22 млади пациенти се лекуваат во интензивна нега, а процентот на изгореници на нивните тела се движи од 15 до 70 проценти. Главниот лекар, д-р Антони де Буис Росинг, изјави дека изгорениците се сметаат за тешки доколку зафаќаат повеќе од 10 проценти од телото кај деца или над 20 проценти кај возрасни лица.
„Факт е дека нивните животи ќе останат загрозени во текот на целиот престој на одделите за интензивна нега, особено во првите денови од хоспитализацијата“, изјави Клер Шарме, директорка на болницата во Лозана.
Таа додаде дека се очекуваат долготрајни болнички третмани, при што состојбата на пациентите ќе остане сериозна и неизвесна подолг временски период.
Полицискиот командант Фредерик Гислер потврди дека 113 од вкупно 119 повредени лица се формално идентификувани, додека процесот на идентификација за уште шест лица сè уште трае.
Според досегашните податоци, меѓу повредените има:
71 швајцарски државјанин, 14 француски, 11 италијански, четири српски, еден државјанин на Босна и Херцеговина, еден белгиски, еден од Луксембург, еден полски и еден португалски државјанин. За 14 лица националноста засега е непозната, а властите предупредуваат дека бројките може да се менуваат.
Идентификацијата на загинатите е апсолутен приоритет
Шефот на Швајцарската судска полиција, Пјер-Антоан Ланжен, изјави дека идентификацијата на загинатите е апсолутен приоритет и дека во процесот се вклучени речиси сите кантонални полициски служби.
„Не смеат да се дозволат грешки. Мораме на семејствата да им ги вратиме точните посмртни останки“, истакна Ланжен.
Тој појасни дека властите ја активирале и специјалната структура Disaster Victim Identification (DVI), која обединува полиција, форензичари, лекари и стоматолози, а која била користена и во 2004 година.
Проблеми со евакуацијата
Се чини дека има проблем со излезите за итни случаи на барот, изјави за Скај њуз професорот Ед Галеа, основач и директор на Групата за противпожарна инженерство на Универзитетот во Гринич.
Иако властите изјавија дека има два излеза за итни случаи, не е јасно дали ова значи два пата за бегство од самиот подрум или само од приземјето, рече тој.
Тој рече дека е исто така „доста загрижен“ што скалите прикажани на некои од снимките не биле затворени за да ги заштитат луѓето што бегаат по нив.
Crans-Montana, Suisse.
La nuit du Nouvel An, sur cette station alpine huppée, a tourné au cauchemar. Environ 40 personnes ont perdu la vie et plus de 115 ont été grièvement brûlées dans l’incendie du bar Le Constellation.
Selon des témoins, des serveuses apportaient du champagne… pic.twitter.com/LKBcE6K3Ct— LMS Radio, La Musique Star 🇨🇵 🎗 (@LAMUSIQUESTAR) January 2, 2026
Необјаснети околности
„Колку што знам, сите жртви биле пронајдени во подрумот, што значи дека не можеле да го напуштат тој простор“, рече тој.
Доколку имало втор излез од подрумот, додаде тој, тоа покренува голем број прашања. „Дали излезот бил прооден? Дали бил блокиран? Дали бил заклучен? Дали бил блокиран?“
Тој, исто така, изрази сомнежи за соодветноста на акустичната изолација инсталирана на таванот. „Се чини дека прскалките го запалиле пожарот, но се прашувам од каков материјал бил на таванот?“
„Искрите од прскалките го запалија тој материјал и пожарот се прошири многу, многу брзо, па не можам да верувам дека тој материјал би ги исполнил некои противпожарни прописи.“
Процесот трае, со меѓународна соработка
Полицискиот командант Гислер повтори дека формалната идентификација на 40-те жртви продолжува, нагласувајќи дека иако Швајцарија располага со потребните ресурси и специјалистичка поддршка, станува збор за сложен процес што бара време и координација со повеќе држави.
Властите најавуваат дека јавноста ќе биде информирана со дополнителни официјални информации како што истрагата напредува.
Редакција Фронтлајн.
